X
تبلیغات
محيط زيست
محيط زيست
محيط زيست
قالب وبلاگ

مقدمه:

منطقه خارتوران در منتهي اليه شرق استان سمنان ود ر250 كيلومتر ي جنوب شرق شهرستان شاهرود در مجاورت استان خراسان واقع شده است. روستاي رضا آباد با جمعيتي بالغ بر 63 خانوار و 320 نفر ( سال 1377) در اين منطقه ودر مجاورت تپه هاي ماسه اي قرار دارد و توسط دو جاده خاكي به طول 35و50 كيلومتر به احمداباد در جنوب ومزينان در شمال ارتباط دارد .
 پوشش گياهي اين منطقه و تپه هاي ماسه اي حاشيه ان بعلت چراي بي رويه و بوته كني شديد بشدت تخريب شده بطوريكه حدود 850 هكتار از تپه هاي ماسه اي اطراف روستا كاملاً بدون پوشش گياهي گرديده است و به صورت تپه هاي ماسه اي فعال روستا را تهديد مي نمايد ، اين مسائل و مشكلات ديگر نياز به انجام عمليات تثبيت شن را درمنطقه ضرور ي مي نمايد

 


منطقه خارتوران شاهرود با يك ميليون و ‪ ۴۰۰هزار هكتار وسعت بزرگترين ذخيره‌گاه زيست كره كشور است و گونه‌هاي نادر جانوري و گياهي را در خود جاي داده است.

منطقه خارتوران در منتهي اليه شرق استان سمنان ود ر250 كيلومتر ي جنوب شرق شهرستان شاهرود در مجاورت استان خراسان واقع شده است. روستاي رضا آباد با جمعيتي بالغ بر 63 خانوار و 320 نفر ( سال 1377) در اين منطقه ودر مجاورت تپه هاي ماسه اي قرار دارد و توسط دو جاده خاكي به طول 35و50 كيلومتر به احمداباد در جنوب ومزينان در شمال ارتباط دارد .
 پوشش گياهي اين منطقه و تپه هاي ماسه اي حاشيه ان بعلت چراي بي رويه و بوته كني شديد بشدت تخريب شده بطوريكه حدود 850 هكتار از تپه هاي ماسه اي اطراف روستا كاملاً بدون پوشش گياهي گرديده است و به صورت تپه هاي ماسه اي فعال روستا را تهديد مي نمايد ، اين مسائل و مشكلات ديگر نياز به انجام عمليات تثبيت شن را درمنطقه ضرور ي مي نمايد.

منطقه خارتوران شاهرود با يك ميليون و ‪ ۴۰۰هزار هكتار وسعت بزرگترين ذخيره‌گاه زيست كره كشور است و گونه‌هاي نادر جانوري و گياهي را در خود جاي داده است.
منطقه خارتوران در منتهي اليه شرق استان سمنان ودر250 كيلومتري جنوب شرق شهرستان شاهرود در مجاورت استان خراسان واقع شده است. که به روستای اسب کشان آخرین روستای استان منتهی میگردد.
خارتوران را آفريقاي ايران لقب داده‌اند. ذخيره‌گاه زيست كره توران با مساحت 1،470،640 هكتار بزرگترين ذخيره گاه زيست كره ايران است كه بعد از سرنگتي آفريقا واقع در كشور تانزانيا دومين منطقه بيوسفر جهان به شمار مي آيد كه در فاصله 140 كيلومتري جنوب شرقي شهر شاهرود و 28 كيلومتري جنوب شرقي مركز بخش بيارجمند و درشمال مركزي كوير ايران واقع است. اين منطقه در حد فاصل 3 سلسله كوه به نام هاي شتركوه در غرب با ارتفاع 2281 متر، و كوه قلعه بالا در شمال غربي با ارتفاع 2265 متر و كوه پيغمبر با ارتفاع 2411 متر قرار گرفته است. منطقه خارتوران با كوير شنزار و پستي و بلنديهاي جذاب شن هاي روان كوير مركزي هم مرز است و در شرق، اين منطقه به روستاي طرود و سهل و كوه كفتري و از آنجا به شرق بيارجمند محدود مي شود. منطقه خارتوران به دليل وجود ويژگيهاي منحصر به فرد، پوشش گياهي خاص، عوارض جغرافيايي پست و بلند اقاليم و غيره باعث به وجود آمدن يك اكوسيستم متنوع و مملو از گياهان، جانوران و حشرات شده است. در حال حاضر مي توان اين منطقه را به عنوان يكي از ذخيره گاههاي ژني كشور دانست. پستانداران ذخيره گاه زيستكره خارتوران شامل گرگ، شغال، روباه معمولي، كفتار، يوزپلنگ، كاراكال، پلنگ، گربه وحشي يا دشتي، جبير، آهو، پازن، (زير گونه ايراني) قوچ وحشي و گورخر (زيرگونه ايراني) است. هوبره، زاغ بور، بحري، دليجه، كبك، تيهو، بلدرچين، عقاب دشتي، چاخ لق، كبوتر چاهي، ياكريم، شاه بوف، سبزه قبا هندي، دم جنبانك ابلق، سنگ چشم دم سرخ و گنجشك معمولي از جمله پرندگان اين منطقه هستند. انواعي گوناگوني از رده خزندگان در اين منطقه به چشم مي‌خوردكه شامل راسته لاك‌پشت‌ها و نيز خانواده آگاماها، سمندرها و اسكينك ها است. از ديگر خانواده خزندگان مي توان به بزمجه ها اشاره كرد. همچنين از راسته مارها در ايران هفت خانواده و كلا 72 گونه مار شامل 63 گونه خشك‌زي و 9 گونه دريايي در آبهاي جنوب وجود دارد. با تمام اين اوصافي كه ذكر شد منطقه خارتوران را بايد دشت فراموش‌شده در ايران دانست
.

[ چهارشنبه هفدهم شهریور 1389 ] [ 2 بعد از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]

تاریخچه منطقه ساری گل:

منطقه ساريگل در تاريخ بيستم شهريور ماه سال 1353 بموجب مصوبه شماره 47 مورخ 20/9/1352 با عنوان " منطقه حفاظت شده شاه جهان " رسماً تحت حفاظت سازمان حفاظت محيط زيست قرار گرفت. پس از انقلاب از منطقه حفاظت شده شاه جهان به منطقه حفاظت شده ساريگل تغيير نام داد و از آذر ماه سال 1381 بموجب اصلاحيه مصوبه شماره 99 مورخ 21/6/1381 شورايعالي حفاظت محيط زيست به دو منطقه با عناوين پارك ملي ساريگل و منطقه حفاظت شده ساريگل تقسيم شد.(محدوده امن منطقه حفاظت شده ساريگل به پارك ملي ارتقاء داده شد)

از آن تاريخ تا كنون منطقه شاهد تحولات مثبتي در روند افزايش گونه هاي گياهي و جانوري بوده، بگونه اي كه امروز يكي از مناطق شاخص نه تنها در استان بلكه در سطح كشور مي باشد.

 

بر اساس مصوبات جاری 20 درصد مساحت هریک از مناطق حفاظت شده به منظور تامین امنیت بهتر وحوش و حفظ ارزشهای اکولوژیکی آن تحت عنوان منطقه امن بطور کامل قرق گشته و حفاظت می گردد . بر این اساس در سال 1357 منطقه امن ساریگل با وسعت تقریبی 8000 هکتار مشخص و مورد تصویب قرار گرفت حفاظت کامل این منطقه سبب رشد غنای طبیعی آن گشته و به همین دلیل در سال 1381 بخاطر ویزگی های با ارزش اکولوژیکی آن به سطح پارک ملی ارتقاء یافت ودر حال حاضر نیز با همین نام تحت کنترل و مدیریت می باشد .

موقعیت جغرافیایی :

منطقه ساریگل با موقعیت 76/57 تا 47/57 طول شرقی و 55/36 تا 80/37 عرض شمالی و با وسعتی معادل 28000 هکتار ( پارک ملی ساریگل حدود 6000 هکتار و منطقه حفاظت شده حدود 22000 هکتار ) در شرق شهرستان اسفراین واقع شده است حداقل فاصله آن با نزدیکترین شهر یعنی اسفراین 8 کیلومتر و حداکثر آن حدود 35 کیلومتر می باشد . بجنورد با 90 کیلومتر و سبزوار با 105 کیلومتر در فاصله های بعدی از این منطقه قرار گرفته اند .

 

مناطق طبیعی تحت حفاظت در حقیقت بخش های بکرو با ارزش طبیعی هستند که به منظور حفظ تنوع زیستی و ادامه روند تکاملی گونه ها در شرایط کاملا طبیعی تحت کنترل قرار می گیرد . بهره برداری از این گونه مناطق در صورتی که مجاز باشد بایستی به گونه ای اعمال گردد که خدشه ای بر این روند تکاملی وارد نگردد و اصول پایداری اکوسیستم ها کاملا لحاظ گردد . پارک ملی و منطقه حفاظت شده ساریگل که مجموعه ای شاخص از این نمونه ها در استان خراسان بزرگ می باشد ، منطقه ایست با زیستگاه های متنوع کوهستانی مرتفع و سرد ، تپه ماهور های معتدل و سطح کمی جلگه ای با اقلیمی نسبتا گرمتر در مقایسه با نواحی کوهستانی منطقه .

 

بخشی از منطقه حفاظت شده ساریگل که خود از سال  1352  تحت حفاظت بوده

در سال  1381  از آن تفکیک وبه پارک ملی ارتقا یافته است .

این پارک با مساحتی برابر  7037  هکتار د راستان خراسان شمالی قرار دارد .

دامنه ارتفاعی  1400  تا  2940  متر متوسط بارندگی ودرجه حرارت سالیانه

 273  میلیمتر و 14  درجه سانتیگراد منطقه را دارای اقلیم نیمه خشک معتدل

نموده اند.

گیاهان منطقه عبارتنداز :

 ارس ، زرشک ،  بید ، زالزالک ، کرکو ، انجیر وحشی ،  گردو ، باریجه ،  درمنه  ،

کلاه میرحسن ، گون ، شیرخشت ، نسترن وحشی ، چوبک وکنگر اشاره داشت .

 جانوران منطقه:

ساریگل یکی از زیستگاه های اصلی قوچ و میش اوریال است .جانوران دیگری

نظیر پلنگ ، بزوپازن ، کفتار ، گرگ ، گربه پالاس ، گربه وحشی ، آهو ، قرقاول ،

کبک ، تیهو  ، کوکو ، هما ، کرکس ، چکاوک ، سهره  ، عقا ب طلایی ، بالابن ،

انواع سار گپه ، افعی سیاه ، کفچه مارو تیرمار نیز دراین منطقه زیست میکنند.

وجود تنوع زیستی بالا رودهای پرآب  مناظر زیبا وراه های دسترسی مناسب

پتانسیل مطلوبی  را برای فعالیت های گردشگری در منطقه فراهم کرده است . 

 

پارک ملّی ساریگل در حال حاضر به عنوان یکی از غنی ترین مناطق چهارگانه

کشور و از مهمترین سرمایه های پارک ارزش ملّی که نشانگر یک اکوسیستم

سالم و نسبتا دست نخورده است، بشمار می رود.

 منطقه ساریگل در بر گیرنده تنوع جالبی از گیاهان و جانوران و انواع زیستگاه ها

و اجتماعات گیاهی و چشم اندازهای طبیعی است.

این منطقه یکی از محل های بسیار خوب رویش گیاه داروئی و صنعتی باریجه

در استان خراسان است و همچنین زیستگاه یکی از اصیل ترین و زیبا ترین

پستاران ایران یعنی قوچ اوریال بشمار می رورد.

این منطقه در موقعیت جغرافیایی: 57 درجه و28 دقیقه تا 57 درجه 47 دقیقه

طول شرقی و 36 درجه و 55 دقیقه 37 درجه 8 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته

و نزدیکترین فاصله آن تا شهر اسفراین حدود 8 کیلومتر است.منطقه حفاظت

شده ساریگل یکی از کوهستانی ترین مناطق خراسان است و تقریبا سراسر

آن از کوه های مرتفع و دره های عمیق تشکیل شده است.

 چشم انداز (Land scape ) :

از شاخص ترین جاذبه های طبیعی این منطقه میتوان به آبشار ایزی، رودخانه و دره اردغان، روستای سرچشمه، مناطق دیدنی پشت سد اسفراین و ...... اشاره کرد.
[ چهارشنبه هفدهم شهریور 1389 ] [ 1 قبل از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]

در نگاه کلی:

 

پارك ملي سرخه حصار داراي 380/9 هكتار مساحت است كه به جز بخش شمال شرقي آن تمام اين ناحيه تحت كنترل و حفاظت سازمان محيط زيست قرار دارد. آب و هواي اين منطقه نيمه خشك است و اختلاف درجه حرارت روز و شب در آن بالا است. متوسط حداكثر درجه حرارت سالانه آن 9/18 درجه سانتي‌گراد است. رودخانة جاجرود در اين ناحيه جريان دارد و پس از سد لتيان، در حاشيه منطقه جريان پيدا مي‌كند و در شهرك پارچين از منطقه خارج مي‌شود. راه‌هاي ارتباطي اين ناحيه عبارتند از: جاده خجير كه از دو راهي زرشكي منشعب مي‌شود و تا خجير 14 كيلومتر است. راه ديگر جاده قصر فيروزه است.

در نگاه اجمالی تر:

 

پارك ملي سرخه حصار در شرق تهران و در43/35 الي 36/35عرض شمالي و30/51 الي 38/51 طول شرقي واقع شده ومساحت آن در حدود 9168 هكتارمي باشد.

راه های ارتباطی به این ناحیه ، عبارتند از :

میتوان از جاده  «  قصر فیروزه  »  بدانجا رفت   و یا از جاده  «  خجیر  »  ، که از دو راهی «  زرشکی  » 

منشعب میشود ، و تا خجیر  14  کیلومتر است


پوشش گياهي: بنه ,‌بادام كوهي ,‌ارس ,‌ داغداغان ,‌چنار,‌ سپيدار ,‌پده ,‌زالزالك , زبان گنجشك ,‌ عرعر و كاج.

پستانداران :كل وبز,قوچ وميش البرزمركزي,‌آهو,گراز,‌پلنگ,‌ كفتار,‌روباه قرمز,شغال ,گربه وحشي,گوركن, تشي وخرگوش .

پرندگان:‌حواصيل خاكستري,حواصيل شب,‌ بوتيمار,اگرت بزرگ,‌ سرسبز,‌ اردك ارده اي ,‌ خوتكا,‌ اردك نوك پهن, فيلوش ,‌عقاب ماهيگير,‌ كوركور,‌ قرقي ,‌طرلان ,‌ عقاب طلايي,‌ عقاب شاهي,‌ سارگپه ,‌ كركس,دال سياه,‌ دليجه ,‌بالابان ,‌ بحري,‌شاهين ,‌آبچليك و‌آبيا .

خزندگان ودوزيستان : ماركرمي, كورماردوسر,‌ مارآتشي, مارپلنگي,‌ ماردستي , مارآبي,‌مارشتري,‌ شترمار,‌يله مار, تيرمار,‌سوسن مار,‌ افعي شاخدارايراني, افعي كوفي,‌ قورباغه معمولي,‌ وزغ سبز ,‌ لاك پشت مميزدارغربي

 

 

از روزگار اغا محمد خان قاجارمنطقه جاجرود بعنوان قرق انتخاب گشت و در روزگار فتحعلیشاههمه منطقه جاجرود خجیر و سرخه حصار به صورت قرق درامد . در ۱۳۱۰ ه.ش حدفاصل اراضی و کوههای جاجرود و ورجین بنام تلوو هزار دره به این مناطق افزوده شد.

در ۱۳۴۲ با الحاق کوههای اراکوه و قره اغاج به منطقه مساحت ان به حدود ۱۳۰۰۰۰ هکتار رسید. پس از۱۳۵۰ به منظور قرق کامل منطقه بخشی از اراضی که در داخل منطقه قرار داشت مانند ده ترکمن از اهالی خریداری ومنطقه کلآ به شکارگاه سلطنتی تبدیل شد. در ۱۳۵۸ این شکارگاه به سازمان محیط زیست واگذار گشت. و یک قسمت از اراضی را بعنوان پارک ملی و قسمتی دیگر را بعنوان محیط حفاظت شده تعیین و بقیه در اختیار اهالی منطقه برای تعلیف دامداری گذاشته شد. در نتیجه پارک ملی سرخه حصار به مساحت ۹۳۸۰ هکتار وپارک ملی خجیر به مساحت ۱۵۷۰ هکتار و منطقه حفاظت شده جاجرود به مساحت ۵۱۶۵۰ هکتار زیر نظر سازمان محیط زیست قرار گرفت.

مجموعه جاجرود را می توان در اقلیم نیمه صحرایی ـ کوهستانی در شمال و شمال شرقی ایران قرار دارد.اب و هوای این منطقه بطور کلی خشک است و تفاوت درجه حرارت روز و شب یاد و میزان بارندگیسالانه حدود ۲۵۰ میلیمتر است.

بلند ترین نقطه مجموعه قله اراکوه ۲۶۴۹ متر و پست ترین نقطه ان دشت سنگ تراشان به بلندی ۱۱۰۰ متر از سطح دریا است. منابع اب مجموعه از دو رود مهم جاجرود و دماوند و تعداد زیادی چشمه های دائمی و فصلی تامین می شود.

پوشش گیاهی:به علت نزدیکی به ناحیه گرمسیری ورامین از یک سو و متاثر از ارتفاعات البرز مرکزی از سوی دیگر و به دلیل داشتن پستی و بلندی های بسیار از نظر پوشش گیاهی دارای سیمای متفاوتی است.

۱) پوشش گیاهی منطقه گرمسیری : عبارتست از گز ـ تاغ ـ قیچ ـ اشنان ـ جغجغه ـ کاروان کش ـ پرند ـ کور ـ گون ـ درمنه ـ خارشتر و اسپند .

۲) پوشش گیاهی استپی کوهپایه : درمنه ـ ریز ـ بز و گونه های بالشتکی مانند کلاه حسن ـ گون ـ چوبک و گیاهان دارویی مانند اویشن ـقدومه ـبومادران ـ کاکوتی و پونه کوهی .

درختان و درختچه :زالزالک ـ گوجه وحشی ـ زرشک ـ انجیر ـ شیر خشک و بادامک ـ سرو کوهی ـ زیرک چال و بارجمالی و درخت ارس .

پستانداران : ۱) قوچ ومیش ۲) کل وبز ۳) اهو ۴) پلنگ ۵) کاراکال ۶) گراز

پرندگان :پرندگان مهجر در زمستان و اوایل بهار در طول رود جاجرود و پرندگان بومی در سطح منطقه وجود دارند. کبک ـ باقرقره ـ کلاغ ـ زاغ ـ زاغی و انوع گنجشک ـ اردک سر سبز و خوتکا ـدحواصیل خاکستری ـ حواصیل سفید و طرلان و پرندگان شکاری نیز از جمله پرندگان این منطقه اند .

خزندگان : چند نوع مار ـ سوسمار و مارمولک و احتمالآ یک نوع لاکپشت همچنین دو نوع ماهی قزل الا ـ ماهی سیاه یا ماهی بومی نیز در رودهای این منطقه وجود دارد
.

[ یکشنبه چهاردهم شهریور 1389 ] [ 1 قبل از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]

پارك ملي بوجاق:
پارك ملي بوجاق با مساحتي بالغ بر3250 هكتار اولين با ر در سال 1377 با عنوان منطقه شكار ممنوع تحت حفاظت قرارگرفت و در حال حاضر طي مصوبه شماره 232مورخ 21/3/81 به مجموعه پاركهاي ملي كشور پيوسته است
.

موقعيت جغرافيائي :
پارك ملي بوجاق با 4148780 تا 4141325 عرض جغرافيائي و 411620 تا 399300 طول جغرافيائي در شمال شرق شهر رشت واقع گرديده است .

ويژگيهاي منطقه :
پارك ملي بوجاق كه لاگون كياشهر را به عنوان تالاب بين المللي به مجامع جهاني معرفي نموده است و دلتاي رودخانه سفيدرود را در خود جاي داده است يكي از زيستگاههاي مهم پرندگان و آبزيان مي باشد . از گونه هاي شاخص جانوري مي توان از رود كر و شنگر انواع پرندگان اردك سرحنايي و قوي گنگ ، خزندگان و دوزيستان و ماهيان ( ماهي سفيد و كپور ) نام برد . از گونه هاي گياهي مي توان از آزولا ‌آلاله ، نيلوفر آبي ، توسكا ، آقسطي نام برد .

 تاریخچه عناوین قانونی منطقه بوجاق:

تالاب بوجاق به علت اهمیت زیستگاهی به ویژه برای پرندگان مهاجر آبزی در سال 1354 بخشی از آن به وسعت 500 هکتار به عنوان « لاگون کیاشهر »در فهرست تالاب های کنوانسیون رامسر به ثبت رسید.

این تالاب تا سال 1369 از دو بخش شرق و غربی تشکیل شده بود که حد فاصل بین دو بخش رودخانه سفیدرود جریان داشت، طغیان های پی در پی و سیلابهای متعدد سبب انحراف رودخانه شده، نهایتاً دهانه سفیدرود در فاصله 2.5 کیلومتری دهانه اولیه قرار گرفت. مضافاً اینکه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، این تالاب به عنوان تالاب 22 بهمن نیز نامگذاری گردید . منطقه بوجاق در سال 1377 به مدت 5 سال با مساحت 800 هکتار به تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام گردید، همچنین بعد از گذشت 5 سال این منطقه به عنوان اولین « پارک خشکی – دریایی ایران » مدرک رسمی اخذ کرد.

راههای قابل دسترسی به پارک ملی بوجاق :

این منطقه از طریق جاده های حسن رود به زیباکنار، لشت نشاء به زیباکنار و نیز از طریق جاده خاکی زیباکنار هم که در جوار رودخانه اشمک قرار دارد و مسیرهای خاکی متعدد دیگر قابل دسترسی برای بازدیدکنندگان و محققان می باشد.

وضعیت اقتصادی مردم منطقه بوجاق:

منبع درآمد مردم منطقه بوجاق (کیاشهر و حومه آن ) دو سوم آن بر پایه زراعت برنج و صیفی جات است و مقدار کثیری در کنار کار کشاورزی به شغل صیادی به عنوان یک شغل فصلی اشتغال دارند.

شرایط زیست محیطی پارک ملی بوجاق:

سیمای طبیعی پارک ملی بوجاق شامل عوامل اکولوژیکی (مناطق دریایی تا عمق 6 متر، ساحل دریای – تالابی، تالاب، اراضی چمن زاری ) و عوامل بیولوژیکی شامل پوشش گیاهی ( گیاهان آبزی، کنار آبزی، خشکی ) و حیات وحش جانوری (پستانداران، پرندگان، دوزیستان، خزندگان، آبزیان )قابل تقسیم است
.

عوامل تهديد كننده منطقه :

از مهمترين عوامل تهديد كننده مي توان از شكار و صيد غيرمجاز ، تغيير كاربري اراضي به منظور كشاورزي ، اسكله صيادي نام برد

[ شنبه سیزدهم شهریور 1389 ] [ 7 بعد از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]

بخش شرقی منطقه حفاظت شده سالوک که خود از سال 1352تحت حفاظتبوده سال 1381به پارک ملی ارتقا یافته است. این پارک با مساحت 8231هکتار در استان خراسان شمالی قرار دارد .دامنه ارتفاعی 1150 تا 2170  متر ، دما وبارندگی متوسط  سالیانه 12درجه سانتیگراد و 280 میلیمترمنطقه رادارای اقلیم نیمه خشک معتدلکرده است .

 پوشش گیاهی قالب منطقه در بخش های کوهستانی جنگل های پراکندهارس قابل مشاهده است .

از دیگر گونه های گیاهی منطقه میتوان به کلاه میرحسن – گون – زالزالک -زرشک  -  نسترن وحشی  -  گـوجه وحشـی  -  انـجـیر –  کمـا –  کـلـاغـک -زیره و انواع لاله ها اشاره  نمود.

 قوچ و میش اوریـال و پـازن و بـز درکوهستان ها وآهو دردشتها از جانوران شاخص منطقه به شمار می آیند .دیگر گونه های مهم جانوری منطقه عبارتندا ز:

 پلنگ – گراز – گرگ – روباه معمولی – شغال – کفتار- گربه پالاس- سمور سنگی –تشی – کبک - کبک دری - تیهو – کوکو - قرقاول– چکاوک - انواع سسک ها -کوکرها – سهره ها- سارگپه ها - بحری - کفچه مار ومار اتشی.

 

شرايط اقليمي
ميانگين سالانه دما در منطقه حدود 12 درجه سانتيگراد برآورد گرديده است.حداقل مطلق دماي ماهانه در دي ماه 5/16 و حداكثر مطلق آن در تير ماه حدود 34 درجه سانتيگراد است.نوع بارش در فصل زمستان مخصوصا در مناطق مرتفع به شكل برف مي باشد. متوسط بارندگي ماهانه براي منطقه حداكثر حدود 58 ميليمتر ثبت شده است.
منطقه سالوك از نظر تقسيم بندي اقليمي در ناحيه خشك و نيمه خشك قرار دارد.

 

زمين شناسي
منطقه سالوك بخشي از زون بينالود در البرز شرقي است. از نظر ژئومورفولوژي منطقه سالوك به دو واحد كوهستان و دشت تقسيم مي شود. مرتفع ترين نقطه كوه سالوك مي باشد كه 2900 متر از سطح دريا ارتفاع دارد. حداقل ارتفاع منطقه با ارتفاع 1080 متر در دشت جنوبي آن كه زيستگاه آهو مي باشد قرار گرفته است.

 

جاذبه هاي اكوتوريسمي
وجود توده هاي ارس،دره هاي زيبا،تنوع گونه هاي گياهي و جانوري،اثر تاريخي بيش قلعه و راه هاي دسترسي مناسب،زمينه فعاليت هاي گردشگري را در منطقه فراهم نموده اند. از بهترين آثار تاريخي آن مي توان از قلعه معروف به سالوك يا صلعوك در شمال غربي منطقه نام برد كه در انتهاي دره زاري و بر فراز صخره هاي صعب العبور سالوك بنا گشته است.


پوشش گياهي: ارس,‌زرشك ,‌ افدرا,‌گوجه وحشي,‌درمنه ,‌گون و كلاه ميرحسن.

پستانداران: آهو, گرگ,‌ قوچ وميش, كل وبز, پلنگ,‌كفتار, روباه ,‌خوك وحشي, شغال ,تشي, خرگوش, سمور, سنجاب زميني وگوركن .

پرندگان : كوكر,چكاوك, كبك,‌تيهو,‌باقرقره ,‌سسك و ‌جغد .

 سالوك در شمال غربي اسفراين قرار دارد و در اين منطقه دره‌هاي زيبا و ديدني زاري، جوزي و چهار برج جنگل‌هاي پراكنده مشهود است. اين منطقه زيستگاه پرندگان و حيوانات بسياري همچون آهو، قوچ، ميش است و جاذبه‌هاي گياهي مانند گلابي و آلوچه وحشي، زرشك، قره‌ميغ، ريخوك، زالزالك، نسترن وحشي، افرا كركو، گز انجير و گردو است. دره توي سالوك با طول حدود ‪ ۱۵‬كيلومتر داراي ‪ ۱۵‬چشمه دايمي به صورت نهر است كه منظره‌هاي بسيار زيبا و ديدني را بوجود آورده است.

دژ قديمي معروف به قلعه سالوك يا صعلوك از بناهاي است. اين قلعه تاريخي در شمال منطقه حفاظت شده سالوك واقع شده و در انتهاي دره زاري و بر فراز صخره‌هاي صعب‌العبور سالوك بنا شده است. وجود غارهاي مهم از جمله غار رختيان و غار پلنگ تخته ني در سالوك و غار پيش قلعه در پارك ملي و حفاظت شده ساريگل از مناطقي هستند كه گردشگران و طبيعت دوستان را به سوي خود جذب مي‌كند.

غار پيش قلعه در منطقه ساريگل واقع بوده و بخاطر اينكه در ديواره صخره قرار دارد ورود به اين مكان مستلزم وسايل و تجهيزات است و بر اساس شنيده‌ها اين غار از عمق بسيار زيادي برخوردار بوده و در گذشته مردم براي پيدا كردن آثار باستاني به داخل آن مي‌رفته‌اند و اعتقاد دارند كه در اين غار آثار باستاني فراواني وجود دارد.
 
وجود چشمه‌هاي فراوان مانند چشمه سياه خانه، چشمه دره جوز، چشمه اردغان، چشمه سفيدارلي، چشمه بازي گربه، چشمه عرب و چشمه ترنو در اسفراين كه غبار خستگي را از تن رهگذران مي‌زدايد
.

عوامل تخريب و تهديد سالوك
1. كشاورزي: در اين منطقه به دو صورت ديم و آبي وجود دارد. كشاورزي ديم چون در اين منطقه به صورت شيب دار اجرا مي شود، عامل فرسايش آبي را در پي دارد.كشاورزي آبي اگر چه به ميزان كشاورزي ديم باعث تخريب نمي شوند ولي به خاطر حضور كشاورزان در منطقه شرايط ناامني و استرس را براي وحوش فراهم مي كند.
2. چراي مفرط: يكي از مخرب ترين موارد تخريب مراتع مي باشد. متاسفانه دام بسيار بيشتر از ظرفيت قابل تحمل مرتع وارد چراگاه مي شود كه باعث كوبيده شدن خاك،توقف رشد و نهايتا عاري شدن خاك از پوشش مي شود و به دنبال آن حضور انسان و سگ امنيت را از وحوش مي گيرد كه ممكن است منجر به كاهش توليد مثل شود.
3. راه هاي ارتباطي: باعث تسهيل ورود شكارچيان غير قانوني به منطقه مي شود و علاوه بر آن باعث ورود ماشين آلات كشاورزي از جمله تراكتور به منطقه مي شود.
البته الگوي ساختمان سازي در روستاهاي اطراف منطقه، مصارف سوخت باعث نابودي جنگل هاي منطقه شده است.

[ چهارشنبه دهم شهریور 1389 ] [ 1 قبل از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]

مقدمه

كرمان دياري است آرميده در دل كوير. دياري كه زخم تازيانه هاي باد همواره بر تنش نقش بسته و از هر زخم درختي به بار آمده است. سرزميني كه با وجود صحراهاي داغ و تفتيده، سرشار از طبيعتي است كه انتظار باران و غرورسركش كوير او را از سبز شدن بازنمي دارد. در پهناي اين سرزمين، جنگل ها، مراتع، كوهستانها و طبيعت رازآلودي غنوده كه پناهگاه امني است براي انسان به تنگ آمده از زندگي معاصر. انساني كه در عميق ترين زواياي روح خود عاشق طبيعت است.

پارک ملی خبر و پناهگاه حیات وحش روچون:

 عنوان معادل با طبقه بندی IUCN:  Wild Life Refuge (IV) ,National Park II

مساحت : 178153  (پارک ملی خبر 149982 ، پناهگاه حیات وحش روچون 28171 )

موقعیت جغرافیائی : 56 درجه و 29 دقیقه طول شرقی 28 درجه و 40 دقیقه عرض شمالی در شهرستان بافت

تاریخ تصویب شورای عالی محیط زیست : 3/6/1378

 

 

پارك ملي خبر در استان كرمان وبين 59/28 الي 25/28 عرض شمالي و02/56 الي 39/56 طول شرقي واقع شده است.مساحت آن درحدود149934 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: ارس ,‌بنه ,‌ كيكم ,‌ ارژن ,‌ زيتون وحشي,‌تنگس ,‌ نسترن وحشي ,‌قيچ,‌ گز,‌ استبرق,‌ انارشيطان. پستانداران : كل و بز , قوچ و ميش ,‌ جبير ,‌‌پلنگ ,‌ يوزپلنگ ,‌ كفتار ,‌روباه معمولي ,‌ شغال ,‌ گرگ ,‌ ‌كاراكال, تشي ,‌ خرگوش ,‌ سنجاب ,‌رودك عسل خوار و‌ خارپشت بياباني.

پرندگان : هوبره ,‌كبك ,‌تيهو, شبگرد, دليجه ,‌ عقاب دوبرار,‌ كبوتر جنگلي ,‌ سبز قبا,زنبورخوركوچك و‌هدهد.

 

 

 

اين پارك در جنوب شهر بافت قرار دارد مساحت اين پارك حدود 000/120 هكتار ميباشد. در سال 1379 بعنوان پارك ملى از سوى سازمان حفاظت محيط زيست اعلام شده است. اين پارك داراى پوشش گياهى غنى بوده و گونه هاى جانورى كاراكال، گرگ، جبير، كل و بز، قوچ و ميش، مانندپلنگ، يوزپلنگ، و پرندگانى مانند هوبره، دراج، كبك، تيهو، عقاب طلايى، سارگپه پا بلند و تعداد زيادى از پرندگان آوازه خوان را در خود جاى داده است. پناهگاه حيات وحش روچون نيز با 000/50 هكتار وسعت در
جوار اين پارك قرار گرفته است
‌‌‌‌‌
خبر و طبيعت زيبايش:

پارك ملي خبر و پناهگاه حيات وحش روچون ، با ۱۷۰ هزار هكتار وسعت، در محدوده حوزه استحفاظي شهرستان بافت و در فاصله ۶۰ كيلومتري جنوب اين شهرستان واقع شده است. سه نوع آب و هواي سردسير، معتدل و گرمسيري در پارك موجب تشكيل سيستم هاي اكولوژيك مختلف شده و زيستگاههاي متفاوت، چشم اندازهاي ديدني و گونه هاي گياهي و جانوري فراواني را در منطقه بوجود آورده است. پس از بررسي هاي انجام شده در سال ۱۳۵۴، منطقه خبر و روچون، در ليست پناهگاه و مناطق حفاظت شده كشور ثبت و در سال ۱۳۷۸ بخش اعظم آن تحت عنوان پارك ملي خبر به تصويب شوراي عالي محيط زيست رسيد. كوه خبر دامنه هاي سرسبز اين كوه، دشت ها، چراگاهها و ارتفاعات نيمه گرمسيري و مناطق معتدل تا زمينهاي گرمسيري جنوبي، در هر گوشه اي از دامان دست نخورده و پراعجاب خود، پوششهاي گياهي خاصي را مي پروراند و در هر فصل از سال پذيراي گونه هاي جانوري مختلفي مي باشد. علاوه بر اين در طي ساليان دراز، فشارهاي طبيعي، برداشتها و خشكسالي هاي متوالي را تحمل نموده و گونه هاي جانوري و گياهي موجود در آن، همواره خود را با اين زندگي پرفراز و نشيب وفق داده و باقي مانده اند. اما متأسفانه گونه هايي نيز وجود داشته اند كه نسل آنها قبل از اعمال كنترل و حفاظت منطقه منقرض شده است. ساكنين منطقه مي گويند كه تا سال ۱۳۴۱ شمسي در كوه بزرگ خبر، كوه زنجير آويز و ... خرس سياه آسيايي زندگي مي كرده و غذاي خود را از ميوه هاي اهلي و وحشي نظير زيتون، انجير، خرما و همچنين عسل به دست مي آورده است. جمعيتي از گور ايران نيز تا سال ۱۳۴۱ در دق عليجان زندگي مي كرده كه از آن سال به بعد اين حيوان در منطقه ديده نشده است،. بخش اعظم اين منطقه به وسيله كوهها پوشيده شده، اما پراكندگي اين ارتفاعات در تمامي سطح پناهگاه يكسان نيست. به جز كوه بزرگ و كوچك خبر كه در شمال غربي پناهگاه به صورت منفرد ديده مي شود، ديگر كوههاي مرتفع موجود در پناهگاه، به صورت رشته كوهي از شمال شرقي تا جنوب غربي پناهگاه كشيده شده است. همچنين وسعت زياد منطقه باعث ايجاد دره هاي بسياري شده كه از مهمترين آنها مي توان به دره شاه ولايت، دره خبر، دهنه گردو و ... اشاره كرد. دو قله اصلي چاه برف و برج شوم از ديگر جلوه هاي طبيعي اين منطقه است. همچنين غار شب پره كه در كوه خبر واقع شده و شبيه تالار بزرگي با ۴۰ متر ارتفاع و ۲۰ متر پهنا است كه ديوار ه اي صيقلي بر پيشاني آن مشاهده مي شود. در اين پناهگاه دشتهاي مختلفي نظير: دشت مركزي، دق عليجان، دشت ميل زنگي و ... وجود دارد كه زيستگاههاي مناسبي براي انواعي از جانوران مي باشد. به دليل كمبود ريزشهاي جوي، ميزان آبهاي سطحي منطقه بسيار ناچيز است و به جز ايامي كه در اثر بارندگي شديد مسيلها آبدار مي گردند، بقيه مواقع سال اكثر مسيلها خشك و بي آب بوده و ساكنان منطقه همچنين وحوش و دامها، نياز خود را از آبهاي زيرزميني تأمين مي كنند. چشمه ها، رودخانه ها، چاهها، قنوات و ريزابهاي موقت و فصلي از منابع آبي اين منطقه به شمار مي آيند.

پوشش گياهي:

طبقه بندی تیپ های جنگلی با استفاده از داده های ماهواره ای در پارک ملی خبر- به منظور بررسی توانایی داده های سنجیده ‏‎ETM+‎‏ مربوط به ماهواره لندست 7 در طبقه بندی تیپ های جنگلی و برآورد مشخصه های کمی آن ها ، در جنگل های مناطق خشک و نیمه خشک ، داده های رقومی این سنجیده ، مربوط به اردیبهشت ماه 1379، از پارک ملی خبر استان کرمان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند . با انجام بررسی های متعدد در رابطه با کیفیت داده ها، هیچ گونه خطای رادیومتری در آن ها مشاهده نشد . عمل تطابق هندسی داده ها با نقشه های توپوگرافی، همراه با رفع خطای جا به جایی ناشی از پستی و بلندی، با خطای ریشه میانگین مربعات کمتر از یک پیکسل انجام شد . با استفاده از روش های مختلف نسبت گیری، تجزیه مولفه های اصلی ، تبدیل تسلدکپ و ادغام باند ‏‎pan‎‏ با سایر باندهای طیفی، مجموعه ای از باندهای مناسب جهت به کار گیری در تجزیه و تحلیل های رقومی فراهم گردید. هم چنین با به دست آوردن رابطه خط خاک و استفاده از ضرایب آن، شاخص های گیاهی مناسب برای کاهش بازتاب خاک ایجاد شد . به منظور برآورد صحت نتایج حاصل از طبقه بندی تصاویر، نقشه واقعیت زمینی، به صورت نواری ، از طریق پیمایش میدانی در سطحی معادل 909 هکتار که برابر 50 درصدکل منطقه می باشد ، تهیه گردید. نوع تیپ موجود و تراکم آن در نوارهای مورد نظر ، بر اساس تعاریف معین، به صورت کیفی برآورد گردید. برای تعیین مشخصه های کمی سطح تاج و تعدا پایه ها، تعداد 90 قطعه نمونه در درون تیپ های خالص بنه ، کیکم و بادام کوهی تعیین و مشخصه های یاد شده در داخل آن ها مورد اندازه گیری قرار گرفتند . تمامی قطعات نمونه، سپس رقومی گردیده و ارزش های طیفی متناظر آن ها در باندهای اصلی و مصنوعی مختلف ، برای تعیین روابط رگرسیونی احتمال با مشخصه های اندازه گیری شده، استخراج گردیدند. طبقه بندی داده ها به روش نظارت شده ، با طبقه بندی کننده های حداکثر احتمال، حداقل فاصله از میانگین ،‌متوازی السطوح و نقشه بردار زاویه طیفی انجام شد . در این رابطه ، تیپ های جنگلی از دودیدگاه طبقه بندی تراکمی و نیز طبقه بندی بر اساس تعاریف تیپ شناسی مورد بررسی قرار گرفتند . طبقه بندی تراکمی ، در ابتدا با سه طبقه بسیار تنک ، تنک و نیمه انبوه انجام شد . نتایج حصل از بررسی صحت و تفکیک پذیری طبقات نشانده دهنده تداخل طیفی زیاد، بین طبقات 1 و 2 بود . با ادغام این دو طبقه ، بالاترین صحت کلی و ضریب کاپا به ترتیب معادل 66 درصد و 30 درصد، با طبقه بندی کننده حداقل فاصله از میانگین به دست آمد . طبقه بندی بر اساس نوع تیپ های جنگلی نیز درابتدا با 4 تیپ خالص، 4 تیپ غالب و یک تیپ مخلوط انجام شد . با مشاهده تداخل طیفی بین تیپ های خالص و غالب و ادغام آنها فرآیند طبقه بندی با مجموع تیپ مختلف تکرار گردید. نتایج حاصل از بررسی صحت و معیارهای تفکیک پذیری ، نشان دهنده تفکیک نامناسب برخی از تیپ ها بود . با ادغام تیپ های یاد شده و انجام طبقه بندی با دو تیپ بادام کوهی و غیر بادام کوهی ، بالاترین صحت کلی و ضریب کاپا به ترتیب معادل 92 درصد و 68 درصد با طبقه بندی کننده حداقل فاصله نتیجه شد . باانجام روش جداسازی طیفی خطی نیز نتایجی مشابه و در تمامی موارد، پایین تر از نتایج حاصل از طبقه بندی داده ها کسب گردید . به منظور ارزیابی داده های سنجیده ‏‎ETM+‎‏ در برآورد مشخصه های کمی تیپ های جنگلی ، روابط همبستگی و رگرسیونی ساده و چند متغیره ، بین مشخصه های کمی سطح تاج و تعداد پایه ها و ارزش های طیفی متناظر آن ها مورد بررسی قرار گرفتند . ضرایب همبستگی به دست آمده ، در بسیاری از موارد در سطح 95 و نیز 99 درصد معنی دار بودند . با انجام رگرسیون چند متغیره ، در مجموع نتایج بهتری نسبت به رگرسیون ساده به دست آمد . استفاده از لگاریتم طبیعی داده ها نیز منجر به بهبود نتایج گردید . براساس نتایج بدست آمده، در جنگل های مورد بررسی به عنوان بخشی از جنگل های مناطق خشک و نیمه خشک به دلیل پایین بودن میزان تاج پوشش جنگلی ، بازتاب دو پدیده خک و پوشش گیاهی کف جنگل نقش مهمی را در بازتاب نهایی ثبت شده ایفا می نماید و این امر، منع از دست یابی به نتایج بهتری در فرآیند طبقه بندی و به کار گیری روش جداسازی طیفی خطی می گردد. بنابراین جا دارد که از سنجیده های دیگر با توان تفکیک مکانی و طیفی بیشتر استفاده شود. با به دست آمدن نتایج نسبتا رضایت بخش در برآورد مشخصه های کمی در نظر گرفته شده ، انجام بررسی های بیشتر در مناطق مشابه و نیز با مشخصه های کمی دیگر با استفاده از داده های این سنجیده قابل توصیه می باشد ..

گونه های مهم گیاهی منطقه :

کهکم، بنه، زرشک، انار شیطان ، ارس ، زیتون ، بادام کوهی ، بارهنگ ، بومادران ، زنبق وحشی ، گل ماهور و....


کوهها:

۱)كوه شاهزاده
اين كوه در دهستان بزنجان شهرستان بافت و درفاصله 20 كيلومتري شمال شرقي آن واقع شده است. ارتفاع آن حدود ۴۳۷۵متر است و جزو كوههاي فرعي رشته لاله زارمحسوب مي شود.

۲)کوه خبر

غارها:

غارترنگ ( Qar torang)
غار چشم سبزگوغر( Qar casm sabz gugar )
غار جواران رابر از توابع شهرستان رابر(Qar
javaran rabor)
غار شب پره خبر بافت( Qar sabparexabr)


مناطق حفاظت شده طبيعی استان کرمان شرايط اقليمي خاص و تنوع آب و هوايي دارد و از سه گونه آب و هواي گرمسيري ، سردسيري و معتدل برخوردار است . به همين دليل اين استان از زيستگاههاي متعدد طبيعي براي پرورش گونه هاي متنوع گياهي و جانوري است كه درسالهاي اخير به حفظ و حراست آن توجه شده است.

منطقه شكار ممنوع انجرك (anjerak)

منطقه شكار ممنوع انجرك برگرفته از نام روستاي انجرك با وسعتی هكتار در محدوده بخش رابر واقع شده و تماما
به صورت پرتگاههاي صخره ای و پوشيده از درختان جنگلي
است.

پناهگاه حيات وحش خبر و روچون:

اين پناهگاه در محدوده شهرستان بافت واقع و در سال 1350 يكي از مناطق حفاظت شده است اعلام شده و از مناطق كمياب
و نادر كشور است كه از جهات مختلف آموزشي ، تفريحي ، علمي و اقتصادی مورد استفاده قرار مي گيرد.
مساحت اين منطقه حدود 169200 هكتار تعيين و اعلام شده است . نام اين پناهگاه در سال 1354 تحت همين عنوان در
فهرستي شامل تعداد 36 منطقه حفاظت شده پارك ملي و پناهگاه حيات وحش كشور به سازمان ملل اعلام شده است در منطقه حيات وحش خبر و روچن گونه هاي جانوري بسيار متنوعي زندگي
مي كنند و زيستگاه پستانداراني چون پلنگ ، گربه، كل و بز ، قوچ و ميش ،شغال ، كفتار، گراز، گرگ ، آهو ، خرگوش
و غيره است .
انواع شكاريها از جمله عقاب طلايي ، عقاب دو برادر ، عقاب مارخور ، دليجه كوچك ، هماو كركس به تعداد فراوان در
اين زيستگاه وجود دارند .
پرنده جيرفتي كه از جمله پرندگان كمياب محسوب مي شود در پناهگاه خبر و روچون زندگي مي كنند

[ سه شنبه نهم شهریور 1389 ] [ 8 بعد از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]
تاریخچه تندوره :

پارک ملی تندوره بامساحت73435 هکتاردربهمن ماه سال   1347به عنوان منطقه ی حفاظت تندوره قرق گردید و در اسفنده ماه سال 1348  به پارک وحش تندوره تغییرنام یافت. درخردادماه سال 1350 قسمتی ازشرق (ناحیه مجاورگردنه الله اکبر) حذف ودربهمن ماه سال 1353 عنوان پارک ملی تندوره به منطقه داده شد . مساحت پارک درتاریخ یادشده 53780 هکتاربوده است .ازسال 1357 به بعد به دلائل متعددی مانند عدم وجود امکان حفاظت ازمحدوده وموجودیت مناطق ، افزایش تعداد دام وتعرض دامداران ، افزایش تخلفات ، ناباوری تصمیم گیران ذیربط به لزوم حفاظت منابع طبیعی وعدم شناخت سایرارگانها دولتی ازارزشهای غیرقابل جانشین این پارک وهمچنین استنباط نادرست ازمضمون پارک های ملی ودرمواردی رعایت حال دامداران ، مرزها ومحدوده ی پارک تندوره ، موردتجدید نظرقرارگرفته ودرشهریورماه سال1361 محدوده ی این پارک با مساحت 37800 هکتارتوسط شورای عالی حفاظت محیط زیست به تصویب رسید. ضمناً درقسمت شمال وغرب پارک وپیوسته به آن ،منطقه ی حفاظت شده ای تحت همین عنوان[تندوره] بامساحت 2300 هکتاروجود دارد.  پارک ملی تندوره ازنظرتاریخی نیزحایزاهمیت بوده ودرگذشته نه چندان دور راه ارتباطی درگز به قوچان ازاین منطقه می گذشته است.دراین منطقه آثاروبقایای سکونت دردوران های گذشته به چشم می خورد که ازآن جمله میتوان به آثارباقی مانده ازقلعه ای قدیمی به نام قلعه ی رجبه اشاره نمود که بنابرمشهورقدمت آن به قبل ازاسلام برمیگردد.

مشخصات تندوره :

موقعیت جغرافیا یی منطقه
پارک ملی تندوره با وسعت معادل 4448 هکتار در 15 کیلو متری شرقی کشور و نزدیک ترکمنستان در 37 درجه و 19 دقیقه تا 37 درجه و33دقیقه عرض جغرافیایی و 58 درجه 33 دقیقه تا 58 درجه 54 دقیقه طو ل جغرافیایی واقع گردیده است.
 موقعيت 32/58 تا 48/58 طول شرقي و 15/37 الي 35/37 عرض شمالي واقع شده است .

راههای ارتباطی  
از راههای اصلی در این منطقه راه آسفالته قو چان به درگز است که از پاسگاه تیوان تا پاسگاه درونگر از داخل منطقه مطالعاتی عبور میکند . همچنین راههای آسفالته درگز به امامقلی و درگز به چهلمیر از دیگر راههای مهم منطقه محسوب میگردند. 

اقلیم منطقه
در راستای شناسایی پارامترهای اقلیمی  حاکم بر پارک ملی تندوره سعی شده عوامل جوی مختلف از دیدگاه جانور شناسی و گیاه شناسی مورد استفاده قرار گیرد.  

توده های هوا
بطور کلی منطقه شمال خراسان و از جمله محدوده پارک ملی تندوره تحت تاثیر پنج توده هوا قرار می گیرد .   
این توده های هوا  عبارتند از توده های پر فشار سیبر یایی توده های مدیترانه ای توده های شمالی وغربی توده های اقیانوس هند و توده های صحرایی می باشند.  
بیشترین مقدار بارندگی منطقه در فصل زمستان و بهار اتفاق می افتد که جمعا بین 72 تا 76 در صد از کل بارندگی سالانه را تشکیل می دهد.

منابع آب
عمده تر ین  منابع  آبی این پارک چشمه چهلمیر میباشد. حدود 31 چشمه و 8 حلقه چاه  در منطقه وجود دارد. علی رغم اینکه پارک با محدودیت منابع آبی روبروست ولی با تمهیداتی که طی سالهای متمادی به عمل آمده این کمبود با ایجاد آبشخورها منابع ذخیره و انتقال جبران گشته به گونه ای که نمی توان آن را به عنوان یک عامل محدود کننده در پارک به حساب آورد.

محیط طبیعی

براساس تقسیم بندی مجموعه ی تندوره درشمال استان خراسان درشهرستان درگزقراردارد.این منطقه درحوضه ی آبریز هریر رود و کشف رود و زیر حوزه رودخانه درونگر قرار گرفته است .  
مرتفع ترین نقطه این منطقه قله قنبر علی در جنوب محدوده به ارتفاع 2586 متر است و پست ترین نقطه آن با ارتفاع 884 متر در بخش شمالی محدوده قرار دارد .این منطقه فاقد مراکز جمعیتی می باشد و تنها پاسگاههای محیط بانی چهل میر  بابانستان شکراب تیوان درونگر چرلاق و زیارتگاه علی بلاغ در آن قرار دارد.  
مجموعه ی تندوره از نظر منابع آبی فاقد رود خانه های مهم است و قسمت اعظم منا بع آبی این منطقه را چشمه ها تشکیل میدهند.  
در این پارک تا کنون 60 خانواده گیاهی با 373 گونه تشخیص داده شده که  در این میان خانواده Compositea با 6/12 درصد و 47 گونه  بالاترین تنوع گونه ای را به خود اختصاص داده است.
تندوره در ناحیه نسبتاً خشک بخش شمالی استان خراسان قرار دارد متوسط  میزان بارش اگر چه بیش از 3300  میلیمتر در سال میباشد ولی به علت عدم توزیع متعادل طی فصول مختلف سال منطقه در مجموع تحت تاثیر عوامل خشکی قرار می گیرد.   
در پارک جنگلی درختان پهن برگ بسیاری دیده میشود که عموماً به صورت انبوه و متراکم درآ مده اند و جنگل ها ی ارس تقریبا در تمامی پارک از پراکنده تا متراکم دیده میشوند.     
شاخص ترین گونه پستاندار منطقه قوچ ومیش اوریال است که خالص ترین نژاد آن را می توان در این پارک مشاهده نمود. کل و بز، پلنگ ،  کفتار ، گربه پالاس ، خوک  و گراز از دیگر گونه های شاخص  پارک میباشند . 
یکی از خصوصیات جنوب این پارک تراکم پوشش گیاهی و تثبیت خاک منطقه  در مقابل فرسایش می باشد 80 در صد پارک از نظر خاک تثبیت گشته و در بقیه مناطق این وضعیت بسیار محدود است .  
نهایتاً محیط طبیعی پارک ملی تندوره  شامل  کوهها ی مرتفع  تپه ماهور های پست  و دشت های دامنه ای می باشد .  

پوشش گیاهی

گونه های گیاهی سازنده یک سرزمین به طور تصادفی و بدون ارتباط با یکدیگر انتشار نیافته اند، بلکه همواره در موقعیت های اکولوژیکی مشابه گونه هایی کم و بیش نظیر هم مشاهده می گردد. هر جامعه گیاهی طالب یک عده از اختصاصات محیطی بوده و با فاکتورهایی نظیر ارتفاع ، جهت جغرافیایی، شیب، میزان رطوبت ارتباط کامل نشان می دهد.
هر جامعه گیاهی بوسیله گونه های غالبی که اساسا گیاهان یک محدوده را تشکیل می دهند مشخص می گرددد. این گونه ها وابسته به شرایط اکولوژیکی آن محدوده بوده و در حقیقت گونه های سازنده آن جامعه می باشند .
نمونه های پوشش گیاهی این پارک معرفی میگردد:
گل گاو زبان - آفتاب پرست - گل فراموشم کن - گل استکانی - چوبک-  میخک وحشی - گل عروس - بو مادرون -بابونه - درمنه گل گندم - کنگر - سر پوشک- گل کاغذی- پیچک- ترتیزک- خاکشیر- ارس-سنجد - شاتره- شمعدانی وحشی- دم روباهی- جو پیاز دار- زنبق وحشی- سنبل بیابانی..............

پوشش جانوری

پستانداران: قوچ اوريال ,‌ كل و بز, پلنگ ,‌خوك ,‌ انواع گربه وحشي ,‌شغال,‌ گرگ ,‌ تشي,‌ رودك ,‌ سمور سنگي, ‌سنجاب زميني .

پرندگان : كبك ,‌ تيهو ,‌قرقاول ,‌كبوتر ,‌انواع پرندگان شكاري

خزندگان: 9گونه مار غير سمي ,4گونه نيمه سمي, 5 گونه سمي و 6 گونه سوسمار


در شمال خراسان در منطقه ای کوهستانی با صخره ها و تپه ماهور های متعدد و دره های ژرف و پر شیب که پوشیده از گیاهان مختلف است و یکی از بهترین زیستگاهای جانوران وحشی به ویژه قوچ و میش اوریال می باشد.

پوشش گیاهی: از انواع علفی ـ بوته ای ودرختان و درختچه ها تشکیل گشته که در سراسر منطقه با انبوهی متفاوت پراکنده اند. به واسطه سیمای طبیعی خود یکی از زیباترین بخش های طبیعت دس نخورده ایران است.

پارک ملی تندوره با ۷۳۴۳۵ هکتار مساحت در ال ۱۳۴۷ به عنوان منطقه حفاظت شده قرق گردید و در اسفند ماه سال ۱۳۴۸ به پارک وحش تندوره تغییر نام یافت . از سال ۱۳۵۳ مساحت این پارک به ۵۳۷۸۰ هکتار تقلیل یافت.

پارک ملی تندوره در منطقه قوچان و درگز قرار دارد که از شمال در نزدیکی مرز جمهوری ترکمنستان واقع است. میزان بارندگی سالانه اش حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلی متر و توزیع بارندگی در فصول مختلف بسیار متفاوت است. درجه حرارت در زمستان تا ۲۰- درجه میرسد و حداقل ۴ ماه از سال در این منطقه برف وجود دارد.

خصوصیات طبیعی: منطقه ای است کوهستا نی که از یک سری تپه ماهور های مرتفع به هم پیوسته و در جنوب و در رشته های سنگی در شمال تشکیل شده که رشته های اخیر دره های عمیقی را ایجاد کرده و بطور کلی زیستگاه های بسیار خوبی برای وحوش کوهستانی است . با اینک باران به مقدار کافی در این پارک نمی بارد با این حال دارای ۳۲ چشمه و ۹ حلقه چاه می باشد.

پستانداران: ۱) قوچ و میش ۲) گوسفندان کوهی ۳) کل وبز ۴) پلنگ ۵) گربه پالاس ۶) گربه جنگلی ۷) گراز یا خوک وحشی ۸) گرگ ۹) شغال ۱۰) روباه معمولی ۱۱) خرگوش ۱۲) تشی و رودک

پرندگان: ۱۹ عقاب طلایی ۲) عقاب شاهه ۳) سارگپه ۴) کورکور ۵) قرقی ۶) جغد ۷) کبوتر چاهه ۸) کبوتر کوهی ۹) یاکریم ۱۰) قمری معمولی و خانگی ۱۱) سیاه سینه ۱۲) قره قیلوق ۱۳) لاشخور هما ۱۴) کلاغ ۱۵) کلاغ زاغی ۱۶) گنجشک ۱۷) شبگرد ۱۸) کاکلی ۱۹) سنگ چشم ۲۰ ) سسک .

خزندگان : ۱) مار کبری ۲) مار جعفری ۳) تیر مار ۵) مار ابی ۶) لاکپشت .

پوشش گیاهی : پارک ملی تدوره سیمای متفاوتی به می گیرد . دامنه کوهها به ویژه بلندی های میانی پارک و کوهپایه ها و شیب های بر افتاب پوشیده از درمنه و همراه با انوع گونه های علفی است . شیب های تند و پوشش تنک ودرختچه ها ودرختان ان را در بر گرفته . درختچه های گوجه وحشی ـ البالوی وحشی ـ شیر خشت ـ زرشک را می توان بر شمرد . همچنین انواع علوفه و گیاهان دارویی در این پارک می روید .

[ دوشنبه هشتم شهریور 1389 ] [ 2 بعد از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]
آشنایی با پارک ملی بمو:

پارک ملی بَمو در شمال شهر شیراز قرار گرفته است و تقریباً با شهر، فاصله ای ندارد. کوه بمو که پارک ملی نامش را از آن گرفته، از همه جای شیراز به خوبی دیده می شود. قله ی کوه که مرتفع ترین نقطه ی پارک نیز می باشد، ٢٧٠٠ متر ارتفاع دارد. در سال ١٣۴١ بمو منطقه ی ممنوعه اعلام گردید و وسعتی بیش از یکصد هزار هکتار داشت. بر اثر افزایش جمعیت و گسترش شهر شیراز ، به تدریج از گستره ی این پارک کاسته شد. در سال ١٣۴۶ منطقه ی ممنوعه بمو به منطقه ی حفاظت شده تبدیل گردید که در آن موقع مساحت آن ۵٠ هزار هکتار بود. در سال ١٣۴٩ بمو به پارک حیات وحش و به دنبال آن به پارک ملی تبدیل شد. و وسعت آن به ۴٨ هزار هکتار تقلیل یافت. وسعت این پارک تا سال ١٣٧١ در حدود ۴٠ هزار هکتار بوده و شامل ٣ رشته کوه است که به موازات یکدیگر قرار داشته و از شرق به غرب، امتداد دارند. در میان این رشته کوه ها، دشت های باریکی قرار دارند که در یکی از آنها با وجود وسعت کم، جمعیت قابل توجهی از آهو دیده می شود. در تپه ماهورهای وسیع و گسترده، در حد فاصل دشت و کوه، قوچ و میش فراوانی زندگی می کنند. همچنین پرتگاه های دامنه ی جنوبی کوه بمو و دیگر مناطق صخره ای پارک، ریستگاه مناسبی برای بز و پازن است. گل های اشک یا لاله های واژگون و گلسنگ های صخره چسب زرد و پامچال از زیباترین گل هایی هستند که زودتر از همه ی گلها در این منطقه، خبر از آمدن بهار می دهند. همچنین شقایق شیراز از دیگر گل های این پارک است. پستانداران وحشی این پارک جز آهو، قوچ و میش، بز و پازن که به آنها اشاره شد شامل: پلنگ، کفتار، روباه، گرگ، گربه ی وحشی، تشی (جوجه تیغی) می باشد و پرندگانی چون هما، دال؛ عقاب طلایی، تیهو، کبک وکوکر سینه سیاه از گونه های بومی و شاهین و بالابان از پرندگان و گونه های مهاجر زمستان گذر و گنجشک خاکی، چکچک ابلق جنوبی و بادخورک کوچک از گونه هایی هستند که تابستان ها میهمان این پارکند.این پارک ملی دارای ۱۱۲ گونه جانوری ۶۹ گونه پرنده و ۲۱ گونه پستاندار، ۱۹ گونه خزنده و ۳ گونه دو زیست و همچنین گونه‌های مختلف گیاهی می‌باشد.

نگاهی اجمالی تر به این پارک ملی:

پارک ملی بمو در بیست کیلومتری شمال گران شهر شیراز در مجاورت جاده شیراز – مرودشت واقع شده است.این جاده پارک را به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم کرده است ، با احداث شهر صدرا در محدوده غربی این پارک عملا حفاظت از این قسمت نا ممکن گردید.

پارك ملي بمو در شمال شهر شيراز و در موقعيت جغرافيايي 53/29 تا 36/29 عرض شمالي و 54/52 تا 29/52 طول شرقي به مساحت 48678 واقع شده است .

پوشش گياهي : گلهاي رنگارنگ نظير پامچال ,‌ لاله و شقايق شيراز,بادام كوهي ,‌ ارژن , بنه شناسايي شده است .

پستانداران : آهو ,‌ قوچ و ميش ,‌ كل و بز ,‌پلنگ ,‌كفتار ,‌گرگ ,‌ گربه وحشي

پرندگان : كبك ,‌ تيهو ,‌كوكر ,‌ هما ,‌عقاب طلايي و دال .


 

کوه بمو در شمال شهر شیراز که از شهر به خوبی دیده می شود. قله کوه بمو بلندترین نقطه پارک ۲۷۰۰ متر بلندی دارد.

در سال ۱۳۴۶ پنجاه هزار و در سال ۱۳۴۹ حدود ۴۸۰۰۰ هکتار مساحت داشت اما اینک حدود ۴۰۰۰۰ هکتار مساحت دارد و سه رشته کوه به موازات هم از شرق به غرب این پارک امتداد دارد.

میزان بارندگی ان حدود ۴۰۰ میلی متر و زمستان ها این نواحی تا حدی سرد و معدل حرارت حداقل در قسمتی از سال از سه درجه کمتر است و تابستان درجه گرمایش به ۳۴ درجه می رسد.

بهار پارک بمو از اواخر زمستان اغاز و گلها و گیاهان ان از جمله گلهای اشک یا لاله واژگون گلسنگهای صخره چسب زرد و پامچال در ان پدیدار میشود .

پوشش گیاهی کنونی بمو عمدتا بوته زار و بیشتر شامل گون و درمنه است و در طول سالهای گذشته بیش از ۳۰۰ گونه گیاهی جمع اوری و شناسایی شده است.

در پارک ملی بمو چشمه های فراوانی با پراکندگی مناسب روان است از اب برخی از جشمه ها در گذشته در کشاورزی استفاده می شود.

پستانداران پارک ملی بمو: ۱)اهو ۲) قوچ و میش ۳) بز و پازن ۴) پلنگ ۵) کفتار ۶) گرگ ۷) روباه ۸)شغال و احتمالا دو نوع گربه وحشی

پرندگان: اسمان بمو هیچگاه خالی از پرندگان نیست ۵۵ نوع پرنده در این پارک امار گیری شده که ۲۶ گونه بومی منطقه است که سراسر سال در این منطقه بیر میبرند از جمله عقاب طلایی ـ هماـ کرکس ـ دال ـ کبک ـ تیهو ـ کوکر سفید ـ سینه سیاه ـ و...
.

[ یکشنبه هفتم شهریور 1389 ] [ 6 بعد از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]
بخشی از مجموعه حفاظتی بختگان است که در شمال غرب منطقه حفاظت شده بختگان قرار دارد. این پارک بخشی از شمال دریاچه بختگان را در بر می‌گیرد.

در واقع مجموعه حفاظتی بختگان دو بخش مجزا به نام منطقه حفاظت شده بختگان و پارک ملی بختگان را شامل می‌گردد.

ویژگی های این پارک نظیر منطقه حفاظت شده بختگان است.

پارك ملي بختگان در استان فارس بين 15/53 الي 15/54 طول شرقي و 11/29 الي 51/29 عرض شمالي واقع شده است. مساحت آن در ‌ حدود 000, 160هكتار مي باشد.

ارتفاع:

        دامنه‌ی تغییرات ارتفاعی این عرصه نیز بین ۱۶۰۰ تا ۲۹۰۰ متر از سطح دریا متغیر است.

نوع آب و هوا:

        دامنه ارتفاعی یكهزار و 560 تا دو هزار و 960 متر بارندگی و دمای متوسط سالانه 230 میلی‌متر و 15 درجه سانتیگراد، منطقه را دارای اقلیم خشك بیابانی معتدل كرده است.


پارک ملی و پناهگاه حیات وحش بختگان با وسعت هر یک به ترتیب 117047 هکتار و 242223 هکتار درآباده طشک فارس واقع گردیده است. دریاچه های طشک و بختگان از بزرگ ترین و پرآب ترین دریاچه های کشور محسوب می شوند. این دو دریاچه در سال های پر باران گسترش یافته و به هم می پیوندند. طشک و بختگان و مناطق کوهستانی محاط بر ان ها و جزایر متعددی که در این دو دریاچه وجود دارند مجموعه طبیعی بسیار با ارزشی را به وجود آورده اند که هم از نظر تنوع زیستی و هم از منظر زیبا شناختی بی نظیر می باشند. آب و هوای این منطقه خشک سرد و بارندگی آن حدود 120 میلیمتر می باشد.

تاریخچه منطقه:
بختگان اولین بار در سال 1347 به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام گردید، سپس در سال 54 به عنوان پناهگاه حیات وحش و در سال 1374 بخشی از ان شامل مجموعه دریاچه های بختگان، طشک و تالاب های موجود در ورودی زهکش ها به انضمام ارتفاعات شمال دریاچه بختگان به عنوان پارک ملی تعیین شد. تالاب های طشک و بختگان نقش بسیار مهمی در بقاء تنوع ژنتیکی و اکولوژیکی کشور ایفا می کنند و به همین دلیل این دو تالاب در فهرست تالاب های بین المللی کشور قرار گرفته است.

جاذبه های جانوری:
پستانداران : كل و بز و قوچ و ميش , گربه وحشي ,‌ گرگ , ‌پلنگ ,‌‌ كفتار ,‌روباه ,‌ شغال و در دشتها آهو.

پرندگان : فلامينگو ,‌پليكان ,‌انواع غازها,‌ مرغابيها ,‌حواصيلها,كشيمها, ‌كاكايي ها, پرستوهاي دريايي, ماهي خوركها,‌ انواع گنجشكسانان ,عقابها, ‌سنقرها ,‌ هوبره ,‌‌بلدرچين , ‌درنا, لك لك,‌ ‌ كبك,‌چلچله ,‌داركوب پري شاهرخ ,‌ دال ,‌ بحري ,‌ بالابان ,‌شاهين ,‌ ليل و‌دليجه .

 جاذبه های گیاهی:
انواع دياتومه ها وجلبكها,انواع گياهان شورپسند گز و ‌ني ودرمناطق خشكي ارس ,‌بنه,‌تنگس,‌قيچ ,‌بادام كوهي ,‌ آويشن ,‌ كاكوتي و باريجه مي باشد.
پارک ملی و پناهگاه حیات وحش بختگان به واسطه وجود دو تالاب طشک و بختگان و ارتفاعات موجود در آن، از تنوع رویشگاهی زیادی برخوردار است. بهگونه ای که بیش از 400 گونه گیاهی در قالب 47 تیپ در آن شناسایی شده اند که از این مجموعه حدود 30 گونه فهرست سرخ IUCN  قرار دارند. گونه های درختی بارز منطقه عبارتند از: پسته وحشی، بادامک، انجیر، پسه، کلخونگ،تنگرس و ... .

به طور کلی مجموعه بختگان (پناهگاه حیات وحش و پارک ملی) را می‌توان به سه بخش اصلی تقسیم کرد:


1. دریاچه‌ها و تالاب‌ها
2. مناطق دشتی و کوهستانی واقع در بین دریاچه‌های بختگان و طشک و اراضی مجاور آن
3. مناطق کوهستانی واقع در جنوب دریاچه بختگان
     مجموعه این سه بخش ساختار کلی سیمای محیط طبیعی منطقه را به تصویر می‌کشند.

منشا آب دریاچه :

رودخانه ی کوچک «سیوند» در دره ای به نام «سیوند» یا («تنگه بلاغی») جریان دارد. «سیوند» نام روستایی بزرگ و خوش‌آب و هوا در مسیر راه شیراز به اصفهان (در میانه راه تخت جمشید به پاسارگاد) می‌باشد. سیلاب رود «سیوند» در انتهای مسیر خود به رود «كُر» پیوسته و از آن جا به دریاچه «بختگان» می ریزد. 

 

کاهش میزان آب ورودی :

هم اکنون میزان ورودی آب رودخانه كُر به دریاچه بختگان بسیار اندك و حتی گاهی به صفر می‌رسد (مقداری از آب كُر در گذشته به دلیل ساختن سد «درود زن» كم شده است)، در نتیجه ورودی آب دریاچه تنها محدود به سیلاب‌های منطقه (آباده طشک،شهرستان بختگان، خیر، نی ریز ، خرامه و ارسنجان) می باشد.

 

اثرات زیست‌محیطی :

به دنبال این رویداد، پیوستگی میان دو دریاچه طشك و بختگان برای همیشه از یبن خواهد رفته و نتیجه آن خشك شدن دریاچه بختگان خواهد بود. اندكی پس از آن دریاچه طشك هم به خاموشی فرو خواهد رفت؛ چرا كه هم اكنون شوری دریاچه طشك به ۱۲۰۰ واحد رسیده است كه حدود ۴ برابر سال‌های پرآب گذشته می‌باشد.

 

دریاچه‌ی بختگان به دلیل برخورداری از 3 ویژگی ارزشمند، یکی از 105 منطقه‌ی مهم زیست پرندگان در کشور هم محسوب می‌شود.

 این ویژگی‌ها عبارتند از:

  1. به طور منظم تعداد قابل توجهی از گونه‌های در خطر تهدید جهانی را نگهداری می‌کند.
  2. به طور منظم یک درصد از گونه‌های منطقه‌ جغرافیای زیستی یا مسیر مهاجرت یا جمعیت خاورمیانه (تنها پرندگان آبزی و دریایی) را نگه می‌دارد .
  3.  به طور منظم 20 هزار (و یا بیشتر) از پرندگان آبزی را نگه می‌دارد.

 

عوامل تهدید کننده:

  •  جلوگیری از ورود آب از بالا دست به منطقه؛
  •  وجود مستثنیات و تغییر کاربری اراضی؛
  •  وجود معادن و همچنین شکار و صید غیر مجاز نام برد.

 

[ پنجشنبه چهارم شهریور 1389 ] [ 6 بعد از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]
با طي مسافت 15 كيلومتر از شهركرد، حيات وحش باور نكردني اين منطقه قابل مشاهده است و مسافراني كه مسير شهركرد - اصفهان را طي مي كنند در كنار جاده مناظر بي بديلي از اين پارك وحش ديدني را مشاهده خواهند كرد.

علاوه بر حيات وحش و آب و هواي معتدل، دره هاي زيبا همچون "پاچفت" و "بستان شير" مامني خواهند بود براي مسافراني كه مي خواهند به دور از هياهوي شهر ساعتي در آرامش بياسايند.

براساس بررسيهاي انجام شده پوشش گياهي منطقه شامل 20 تيپ گياهي است كه تقريبا در تمام آنها گونه هاي مختلف گون و برخي از گندميان ديده مي شود، در اين بررسيها 252 گونه متعلق به 52 تيره شناسايي شده كه تعداد كمي از آنها يكساله و اغلب چند ساله علفي هستند

مجموعه پارك ملي تنگ صياد با مساحت 27 هزار هكتار در 15 كيلومتري شهركرد واقع شده است.

 

پارك ملي تنگه صياد در استان چهارمحال و بختياري بين 05/32 الي 20/32 عرض شمالي و 55/50 الي 10/51 طول شرقي واقع شده است.مساحت آن درحدود 27244هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: انواع گندميان ,‌ گون,‌ دم اسبيان ,‌كنگر ,‌ريواس, آويشن ,‌بابونه ,‌ شاه تره ,‌بارهنگ,‌ رازيانه,خاكشير, كاسني, شيرين بيان ,‌ بادام كوهي , مو وحشي,‌ انجير وآلبالوي كوهي .

پستانداران : كل و بز , قوچ و ميش ,‌ ‌پلنگ ,‌ كفتار ,‌روباه ,‌ شغال ,‌ گرگ ,‌ گربه وحشي .

پرندگان : كبك دري ,‌كبك,‌ تيهو,‌ باقرقره ,‌ عقاب , قرقي,‌ سارگپه ,‌ دال,‌ شاهين .

خزندگان : انواع مارها و ‌لاك پشت .

 

[ چهارشنبه سوم شهریور 1389 ] [ 4 بعد از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]
منطقه حفاظت شده لار بين استان هاي تهران و مازندران و در موقعيت 54/35 عرض شمالي و 33/51 طول شرقي واقع شده است. مساحت آن در حدود 31000هكتار مي باشد. منطقه لار با وسعتي حدود ۷۳۵۰۰ هكتار در دامنه جنوبي رشته كوههاي البرز قرار دارد كه در سال ۵۴ به پارك ملي تبديل شد و و از سال ۶۱ طبق مصوبه شوراي عالي حفاظت محيط زيست به عنوان منطقه حفاظت شده اداره مي شود و از سال 70 بعضي از مناطق آن براي شكار و تيراندازي ممنوع اعلام گرديد. دریاچه 20 كيلومتري لار يكي از مراکز تفریحی این منطقه است.

اين دره در70 كيلومتري شمال شرقي تهران واقع شده است و از قسمت شمال به كوه هاي نور، از غرب به خاتون بارگاه و گرمابدر، از قسمت جنوب به لواسانات و از قسمت شرق به كوه دماوند و پلور محدود مي شود.راه هاي اصلي ورود به منطقه از مسير جاده تهران ـ آمل (هراز) پس از ورود به پلور از طريق سه راهي لار به پست ورودي محيط باني دليچاي مي رسد و از طريق جاجرود يا گلندوك مي توان وارد جاده سد لتيان شد. پس از گذشتن از گردنه ايرا به پست محيط باني قوش خانه و سپس كمر دشت رسيد. همچنين جاده رودهن به ايرا نيز به ورودي قوش خانه منتهي مي شود.به دليل كوه ها و ارتفاعات فراوان اطراف اين منطقه و وضعيت جوي نامتغير از ناحيه خزر بارندگي و نزولات جوي را در اين منطقه شاهد هستيم كه عمدتا به صورت برف مشاهده مي شود. منطقه حفاظت شده لار داراي دو اكوسيستم كوهستاني و آبي است. اين منطقه داراي انواع گونه هاي گياهي و جانوري است كه در اين ميان ماهي قزل آلاي خالدار كه از نادرترين گونه هاي آبزي جهان است بر اهميت اين پارك افزوده است. اين پارك داراي چشم اندازهاي بسيار زيبايي است. چشمه ها و رودخانه هاي پرآب زيستگاه هاي امن در دوسوي اين دره زيبا طراوت و جذابيت آنرا دوچندان كرده است.

تاریخچه:

قدمت تاریخی دره لار به قرون اولیه اسلام می‌رسد و در چند سده اخیر به سبب داشتن آب و سبزه خوب مورد توجه خاص بوده‌است که از ۲۷ سال پیش این منطقه با وسعت ۷۳۵۰۰ هکتار به پارک ملی تبدیل شد، در سال ۱۳۵۷ پاره‌ای تغییرات در حد و حدود منطقه داده شده و از سال ۱۳۶۱ برابر مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست به منطقه حفاظت شده تبدیل و در سال گذشته نیز منطقه مذکور مجدداً طبق مصوبه شماره ۱۹۷ مورخ ۲۵/۷/۱۳۸۰ شورای عالی حفاظت محیط زیست به پارک ملی ارتقا یافت و قسمت‌های گسترده‌ای از حوزه آبخیز لار نیز با مصوبه قانونی به عنوان منطقه شکار و تیراندازی ممنوع اعلام شده‌است.

در سال ۱۳۵۹ با اتمام ساخت سد لار در پارک ملی لار قسمت اعظم اراضی و مراتع دره لار در محدوده آبی دریاچه سد قرار گرفت که از مرتفع ترین دریاچه‌های انسان ساز می‌باشد. چرای بی‌رویه و مفرط دام طی سال‌های گذشته، ایجاد راه‌های ارتباطی بدون بررسی و ارزیابی و فعالیت‌های دیگر بدون در نظر گرفتن ظرفیت موجود موجب آلودگی محیط، تخریب مراتع و فرسایش خاک و گاه خسارات جبران ناپذیری شده‌است.

پوشش گياهي اين منطقه به علت چراي بي رويه تغييراتي در آن صورت گرفته ولي به طور كلي پوشش گياهي آن علفزار است كه شامل گنسيان، بوته زارها ، پوشش هاي آلپي, و شقايق وحشي است اين دره داراي گياهان صنعتي و دارويي و غذايي است كه از ميان آنها مي توان به قارچ، كاسني، گلپر، آويشن, شيرين بيان، باريجه، چاي كوهي، بار هنگ و شنگ … اشاره كرد.

از لحاظ حيات وحش جانوري به دليل موقعيت ويژه كوهستاني و آبي داراي گونه هاي متفاوتي است.

پرندگان اين منطقه كه جمعاً يكصدگونه است شامل: كبك، عقاب، سارگپه، درنا، فلامينگو، دليجه ,‌كبك دري و‌ … را نام برد. عقاب طلايي، گونه ای بي همتا تنها در این حوزه از ایران زیست مي كند و بومی این منطقه است.

پستانداران اين منطقه شامل كل و بز، قوچ ، خرگوش، سمور, ميش البرز مركزي, خرس قهوه اي ,‌پلنگ , گرگ, روباه ‌, گراز و گربه وحشي و … است. در اين دره به علت داشتن زيستگاه امن و مناسب، پستانداراني چون كل و بز رشد خوبي در اين سال ها داشته اند.

دوزيستان و خزندگان اين منطقه شامل: افعي, افعي دماوندي، افعي البرزي, مار، مارمولك، بز مجه, لاك پشت، قورباغه.

آبزيان: ماهي قزل آلاي خال قرمز.

از اين منطقه به علت وجود پوشش گياهي مرتعي و همچنين تنوع زياد گياهان و گل‌ها جهت زنبورداري نيز استفاده مي گرددكه اين كار از اوايل خرداد شروع و تا اواخر شهريور همان سال ادامه دارد.از اين منطقه به علت وجود ارزش ها و جاذبه هاي طبيعي و چشم اندازهاي زيبا به عنوان يك منطقه اكوتوريستي و تحقيقاتي و جهت پژوهش و آموزش نيز استفاده مي گردد كه به علت وجود تنوع بسيار در ميان گونه هاي گياهي و جانوري مورد توجه مردم و دوستداران طبيعت قرارگرفته است. اين منطقه به علت وجود كوه ها و درياچه لار باعث شده مورد توجه بسياري از كوهنوردان و صيادان صيد ورزشي ماهي قرار بگيرد. اين دره با داشتن هواي پاك و دل انگيز خود در روزهاي تعطيل اكثر مردم را به طرف خود جذب مي نمايد.

دوستداران ورزش ماهيگيري هر هفته براي صيدماهي به اين دره مي آيند. فصل مجاز صيدماهي معمولاً از اول خردادماه هر سال آغاز و تا شهريور ادامه مي يابد. دوستداران اين ورزش با كسب پروانه ويژه صيدروزانه كه در واحدهاي محيط زيست قوشخانه، پلور و دليچاي صادر مي شود، مي توانند به صيد ماهي بپردازند. اولين مسابقه ماهيگيري بعد از انقلاب در سال ۷۰ در درياچه سد لار برپا شد و از سال ۷۳ همه ساله اين مسابقات برگزار شده است.

به علت ويژگي هاي خاص و تنوع گونه هاي گياهي و جانوري، حفظ و حراست از اين منطقه ضروري است و بايد به گونه اي از آن استفاده شود تا بهره وري از آن نيز امكانپذير باشد.

آبشار لار يكي دیگر از جاذبه های ناحیه لار، آبشار آن است كه در محلی در نزديكي روستای وانا واقع شده است.

سد لار سد لار در استان مازندران و در 75 کیلومتری شمال شرق تهران و 100 کیلومتری شهر آمل بین کوه های البرز زیر قله دماوند در ارتفاع 2531 متری از سطح دریا احداث گردیده. کارهای تحقیقاتی و اکتشافی سد در سال 1330شمسی آغاز گردیده و پس از تایید و تصویب فازهای مطالعاتی اجرای سد در سال 1353آغاز شد. ساختمان این سد بر روی رودخانه لار در موقعیت 52درجه طول شرقی و 53-35 درجه عرض شمالی شروع و در سال 1361 خاتمه و به مرحله بهره برداری رسید.

ویژگی های فنی سد مخزنی لار

نوع سد خاکی با هسته رسی است ارتفاع از پی 105متر، ارتفاع از بستر رودخانه 107متر، طول تاج 1150متر، گنجایش کل مخزن 960میلیون متر مکعب، گنجایش مفید مخزن 860میلیون متر مکعب، مساحت دریاچه در ارتفاع 2531متر برابر 29 کیلومتر مربع، نوع سرریزها: سرریز اضطراری ساحل چپ با ظرفیت 980 متر مکعب در ثانیه، سرریز کلاسیک ساحل راست با ظرفیت120 متر مکعب در ثانیه می باشد.این سد بر اساس اهداف:

1- تامین آب اراضی کشاورزی استان مازندران(آمل و بابل)

2- تولید برق آبی برای کمک به شبکه سراسری با استفاده از پتانسیل نیروی آب با اختلاف ارتفاع 750 متر توسط تونل آب بر لار- کلان

3- تامین قسمتی از نیاز آب شرب تهران احداث گردیده است. که برای نیل به اهداف فوق تونل های آب رساني به طول 1101 متر با قطر 5 متر و حداکثر ظرفیت 140 متر مکعب در ثانیه ساخته شده و تونل آب رساني دیگری با حداکثر ظرفیت 5/18 متر مکعب در ثانیه آب مورد نیاز نیروگاه کلان را انتقال می دهد.

که در سال 1359 آبگیری سد آغاز شد با افزایش ارتفاع آب در مخزن متاسفانه حفره بزرگی در بدنه سد به وجود آمد. در بررسی ها نشان داد که توده سنگ های آهکی موجود در سراب سد باعث فرار آب از مخزن شده و این امر با افزایش دبی چشمه های هراز در پایاب سد باثبات رسیده است. همچنین بررسی ها نشان داد که غارهای عمیق و حجیمی در امتداد گسل های موجود در منطقه و در زیر سد وجود دارند که برای آب بندی آنها تزریق سیمان انجام می گیرد. به همین علت بهره برداری از سد مذکور به عنوان يك سد مخزنی انجام نمی گیرد و در حدود امکانات قسمتی از جریان آب مورد استفاده اراضی کشاورزی مازندران و بخشی دیگر مورد استفاده شرب تهران قرار می گیرد.

سر شاخه اصلی تغذیه کننده دریاچه سد لار عبارتند از:

1- قزل دره: با چهار شاخه فرعی کمردشت، آلارم، خشک رود، سیاه پلاس با توجه به دوره یخ بندان حدودا" 6 ماهه (از آبان تا فروردین) و برودت زیاد منطقه تا منهای 37 درجه سانتی گراد دستگاه ها قادر به ثبت تغییرات سطح آب در طول دوره نیستند(ارتفاع ایستگاه 2495 متر و حداکثر ارتفاع آب دریا 2531 متر است به همین علت گاهی زیر آب می رود)

2- سفید آب یا آب سفید: از ضلع جنوبی کوه های نور سرچشمه می گیرد و دبی آن در اوایل پاییز به 300 لیتر در ثانیه می رسد که لایه ای از آهک بستر و کنار رودخانه را می پوشاند حداکثر دبی در زمان سیلاب 15 متر بر ثانیه است و رتبه آخر را نسبت به دو شاخه دیگر دارد.(ایستگاه سفید آب سال 63 تاسیس شد ارتفاع آن 2560متر )

3- دلیچای که از قله دماوند و والا رود سرچشمه می گیرد بستر آن سنگی و سیلاب های آن با تاخیر 15 تا 30 روزه نسبت به حوزه های دیگر شروع می شود(ذوب برف های قله علت آن است)دسترسی به این ایستگاه از سایر ایستگاه ها آسانتر و نزديكتر است(ارتفاع 2530)

با وجود آن که امامنک و چهل چشمه مساحتی بالغ بر 43 کیلومتر مربع دارند اما به علت واقع شدن در ساحل راست دریاچه و عدم دسترسی به آن جز از طریق قایق اندازه گیری دیگری از آن به عمل نمی آید و دبی آن 3٪ تا 4٪ متر مکعب در ثانیه است .

متوسط ورودی 25 ساله در محل سد به داخل دریاچه از طریق سه شاخه 420 میلیون متر مکعب است. حوزه آبریز سد لار 72کیلومتر مربع گزارش شده که سهم هريك از حوزه ها عبارت است از :

الف) قزل دره 416 کیلومتر مربع

ب) دلیچای 5/206 کیلومتر مربع

ه) سفید آب 1/54 کیلومتر مربع

ی) دشت امامنک 4/43 کیلومتر مربع

سهم هر يك از رودخانه ها با محاسبه دبی اندازه گیری شده :

1-قزل دره 60٪ با جریان سالیانه 252 میلیون متر مکعب

2-دلیچای 27٪ با جریان سالیانه 113 میلیون متر مکعب

3-سفید آب 8٪ با جریان سالیانه 34 میلیون متر مکعب

4- امامنک 5٪ با جریان سالیانه 20 میلیون متر مکعب

در مجموع ورودی آب در چهار ماهه اول سال به ویزه اردیبهشت ماه از همه بیشتر است.

خروجی های سد با احتساب چشمه های نشتی به ترتیب زیر است :

1-خروجی از دریچه مازندران و شیرهای تخلیه

2-خروجی از دریچه کلان

3-خروجی از چشمه های نشتی الف) چشمه های گلوگاه ب) چشمه های هراز

درجه حرارت و بارش

درجه حرارت مهمترین عامل در تبخیر آب سد که روزانه اندازه گیری می شود متوسط درجه حرارت سالانه 5/2 درجه سانتیگراد است که در فصل زمستان تا منهای 37 درجه و در تابستان تا مثبت 31 درجه تغییر می کند. سرد ترین ماه های سال دی و بهمن و گرمترین ماه ها تیر و مرداد با اختلاف دمای 67 درجه سانتی گراد می باشد. در پاییز و زمستان و اوایل بهار اندازه گیری ارتفاع برف و آب انجام می شود. متوسط بارش 13 ساله سد لار معادل 553 میلی لیتر است. اگرچه متوسط 46 ساله آن 595 میلیمتر و کمی بیشتر از آمار فوق می باشد. بیشترین ریزش های جوی مربوط به ماه اسفند با متوسط ماهانه 13 ساله 95 میلی متر و کمترین آن مربوط به شهریور ماه با متوسط ماهانه 13 ساله 5/14 میلیمتر است .

موقیت جغرافیایی و را‌ه‌ها
راه‌های اصلی ورود به پارک ملی لار از مسیر جاده تهران - آمل پس از ورود به پلور از طریق سه راهی لار که به پست ورودی واحد محیط زیست دلیچای می‌رسد بوده ، و از طریق جاجرود یا گلندرک می توان وارد جاده سد لتیان شد و پس از گذشتن از گردنه ایرا به ورودی محیط ‌بانی قوش خانه و سپس کمر دشت رسید. همچنین جاده رودهن به ایرا نیز به قوش‌خانه منتهی می‌شود.

در سال ۱۳۵۹ با اتمام ساخت سد لار در پارک ملی لار قسمت اعظم اراضی و مراتع دره لار در محدوده آبی دریاچه سد قرار گرفت که از مرتفع ترین دریاچه‌های انسان ساز می باشد. چرای بی‌رویه و مفرط دام طی سال‌های گذشته ایجاد راه های ارتباطی بدون بررسی و ارزیابی و فعالیت‌های دیگر بدون در نظر گرفتن ظرفیت موجود موجب آلودگی محیط، تخریب مراتع و فرسایش خاک و گاه خسارات جبران ناپذیری شده است.

[ سه شنبه دوم شهریور 1389 ] [ 7 بعد از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]
تاریخچه :

پس از انتخاب شهر تهران (1174) هجری بعنوان پایتخت كشور ایران ٬ اراضی واقع در شرق این شهر با عناوین منطقه قرق و شكارگاه مورد حفاظت قرار گرفتند .بدین اعتبار میتوان آنها را از قدیمی ترین مناطق تحت حفاظت در جهان تلقی نمود.پس از انقلاب اسلامی با تصویب شورای انقلاب اداره آن به سازمان حفاظت محیط زیست معمول گردیداین سازمان پس از انجام بررسیهای محدوده دارای قابلیتهای حفاظتی را مشتمل بر پاركهای ملی سرخه حصار و خجیر و منطقه حفاظت شده جاجرود با مساحت 55118 هكتار برگزید.حفاظت از این اندوختگاهها از سال 1361 طبق مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست جنبه قانونی یافته است .پارك ملی سرخه حصار با مساحت 9168 هكتار در همسایگی با محدوده شرقی خدمات شهری تهران و پارك ملی خجیر با وسعتی معادل با 9971 هكتار در فاصله ای نه چندان دور از شرق پارك ملی سرخه حصار واقع گردیده انداین دو پارك كه در دل منطقه حفاظت شده جاجرود جای گرفته اند از نادرترین و بكرترین اكوسیستم های طبیعی ،استپی ،بیشه ای كوهستانی كشور به حساب می اید.بر اساس مصوبه شماره 91 مورخ 21/6/61 شورایعالی حفاظت محیط زیست قسمتی از منطقه سرخه حصار كه حدود و ثغور آن دقیقا" در مصوبه مذكور مشخص گردیده بعنوان پارك ملی اعلام كه این مصوبه در آگهی روزنامه رسمی شماره 11023 مورخ 8/10/61 منتشر شده استكه منطقه سرخه حصار شامل پارك ملی سرخه حصار ،پارك ملی خجیر ،منطقه حفاظت شده جاجرود و ورجین میباشد.

پارك ملي خجير همانند پارك ملي سرخه حصار در شرق تهران و در 45/35 الي 36/35 عرض شمالي و40/51 الي49/51 طول شرقي واقع شده و مساحت آن در حدود 10013 هكتار مي باشد.

شاید باورش کمی سخت باشد ولی در بیخ گوش تهران و در انتهای اتوبان شلوغ و پر سر و صدای بابایی منطقه ای بسیار زیبا و البته حفاظت شده وجود دارد به نام پارک ملی خجیر. اگر با مجوز سازمان محیط زیست وارد شوید احتمالا با گله های پر تعداد قوچ و میش و کل و بز و حتی تشی Hystrix indica و پایکا و شاید هم پلنگ!!

پارک ملي خجير از نزديك‌ترين پارك‌هاي ملي همجوار كلان شهر تهران، است. منطقه‌اي كه از خيلي از نقاط آن ساختمان‌هاي شهر تهران و رودهن و بومهن ديده مي‌شود و در شب نور چراغ‌ها و صداي يكنواخت ماشين‌ها با يك فركانس ثابت جلب توجه مي‌كند.
اين منطقه شش تنفسي تهران محسوب مي‌شود در حالي كه خود به شدت مورد تهاجم انواع آلودگي‌هاي زندگي شهري از قبيل ساخت و ساز و آلودگي هوا و آلودگي صوتي و... قرار گرفته است.
خجير منطقه‌اي است کوهستاني و تپه ماهوري با دامنه ارتفاعي 1300 تا 2100 متر در استان تهران که «جاجرود» در آن جاري است. اين منطقه در سال 1361 با مساحتي برابر با 9971 هکتار به پارک ملي ارتقاء يافت. تنوع بسيار زياد پارک، ويژگي اصلي آن به شمار مي‌رود. در روزگاراني نه چندان دور در اريبهشت ماه اين منطقه از شقايق پر مي‌شد، اما چيدن آنها توسط مردم و گردشگران، شرايط را به گونه‌اي تغيير داده است که امروز براي مشاهده چند گل شقايق بايد مدتي را در پارک جستجو کنيم. در واقع شقايق‌هاي خجير جزو گل‌هاي وحشي خود رو هستند که متاسفانه به خاطر تخريب‌هاي انساني دستخوش تغييرات بسياري شده اند.
در پارک ملي خجير انواع پرندگان و پستانداران زيست مي‌كنند. جالب اين كه هنوز آهو در منطقه ديده مي‌شود. بنا به اظهارات كارشناسان محيط زيست در منطقه غير از قوچ و ميش و كل و بز، پلنگ نيز وجود دارد.
نظر به پوشش گياهي خوب منطقه يكي ديگر از ضربه‌هايي كه به اين منطقه جالب وارد مي‌شود، آتش سوزي است كه بيشترين عامل آن انداختن ته سيگار روشن توسط سرنشينان خودروهاي عبوري داخل منطقه است.
پارك ملي خجير همانند پارك ملي سرخه حصار در شرق تهران و در 45/35 تا 36/35 عرض شمالي و40/51 تا 49/51 طول شرقي واقع شده و مساحت آن در حدود 100هزار و 13 هكتار است.
پوشش گياهي اين پارک ملي، عبارتند از: بنه، بادام كوهي، ارس، داغداغان، چنار،‌ سپيدار،‌ پده، ‌بيد، زالزالك تبريزي، ‌افرا، زبان گنجشك، ‌عرعر، اقاقيا،‌ كاج،‌ تنگرس، ‌تمشك،‌ گز،‌ شيشعان، روناس،‌ زرشك، ‌سوفورا،‌ شيرخشت،‌ سياه تلو،‌ دغدغك و ارمك.

از پستانداران اين منطقه مي‌توان به كل و بز، قوچ و ميش البرزمركزي، گراز، پلنگ، كفتار،‌ روباه قرمز، شغال، گوركن، گربه وحشي و‌ خرگوش‌ اشاره کرد.
انواع گونه‌هاي پرنده اعم از مهاجر آبزي،‌ كنار آبزي و‌شكاري در اين پارک ملي زندگي مي‌کنند.
خزندگاني چون مار كرمي، كور مار دوسر،‌ مار آتشي، مار پلنگي،‌ مار دستي، مار آبي،‌ مار شتري،‌ شترمار، ‌يله مار، تيرمار،‌ سوسن مار،‌ افعي شاخدارايراني، افعي كوفي،‌ قورباغه معمولي،‌ وزغ سبز و لاك پشت مميزدارغربي در اين ناحيه وجود دارد.

پارک خجیر، ریه پایتخت

تا چندی قبل، یعنی پیش از آنکه وضعیت خجیر به مرحله بحرانی برسد، قرار بود که این پارک جنگلی تبدیل به اکوموزه ایران شود. منظور از اكوموزه، یك سایت طبیعى زنده است كه در آن، ماهیت و هویت بارز و ارزنده یك منطقه به نمایش گذاشته مى‌شود و جوامع محلى از طریق آن، میراث فرهنگى یا طبیعى خود را با هدف دستیابى به توسعه پایدار معرفى،  مدیریت و حفاظت مى‌كنند.

اما این روزها پارک جنگلی خجیر که به دلیل نزدیکی به کلانشهر تهران در معرض آسیب های مختلف است، وضعیت چندان مساعدی ندارد. شکار غیرقانونی حیوانات این پارک، آتش سوزی و حتی کم توجهی مسئولانی که نقشه های راهسازی شان را وسط پارک جنگلی خجیر پیاده کرده اند، سلامت این جنگل را به خطر انداخته است.

برای دسترسی به پارک ملی خجیر باید به شرق تهران و محدوده سه راه تهرانپارس سری بزنید تا پارک های جنگلی خجیر و سرخه حصار را ببینید. منطقه ای که شاید اگر امروز برای دیدنش اقدام نکنید، فردا با علفزار خشک و ساختمان های بدترکیبی مواجه شوید که به جای خجیر کنار خیابان جا خوش کرده اند!


 

[ سه شنبه دوم شهریور 1389 ] [ 5 بعد از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]
 هر گوشه از سرزمین ایران نقشی است دلپذیر از منظره بی نظیر طبیعت و آنچه خداوند به این سرزمین پاک بخشیده سرشار از جلوه گاه های رنگارنگ و بدیعی است که برخی از آنها را در هیچ جای دنیا نمی توان یافت.

درياچه اروميه بزرگترين سطح آبي كشور بوده كه مابين دو استان آذربايجان غربي و شرقي قرار دارد . ميانگين طول ان بطور تقريب 140 كيلومتر و پهناي ان بين 16 الي 63 كيلومتر متغير است . وسعت درياچه بر اساس عكس هاي ماهوارهاي در سال 1990 معادل 5263 كيلومتر مربع بر اورد شده است ، اما مساحت متوسط درياچه را در حدود 5500 كيلومتر مربع تخمين زده اند . عمق متوسط اين درياچه 4/5 متر و حداكثر عمق 13 متر در شمال درياچه و حجم تقريبي آن 31 ميليارد متر مكعب مي باشد

به اعتقاد كارشناسان اقتصادي منطقه، وجود درياچه اروميه به عنوان يك اكوسيستم بي‌نظير در سطح جهان، كشور و آذربايجان ، بستر مساعدي جهت توسعه بخشيدن به صنعت گردشگري به ويژه اكوتوريسم است .

تاریخ

نگاره دریاچه ارومیه از ناسانام کهن این دریاچه چیچَست بوده است. این واژه واژه ایست از اوستایی و پارسی باستان و تلفظ آن چَئِچَستَ بوده است. دریاچه چیچست در اسطوره‌های ایرانی نقشی بنیادین دارد. عرصه بسیاری از رویدادهای مهم زندگی کیخسرو، کرانه این دریاچه بوده است. دژ بهمن که کیخسرو در نبردی غول آسا و سهمگین آن را میگشاید و از چنگ دیوان بدر می‌‌آورد در نزدیکی همین دریاچه بوده و بسیاری اسطوره‌های دیگر. نام ارومیه نامیست که آشوریان به آن داده اند. اور در زبان آشوری به معنای شهر است (همان واژه‌ای که در نام اورشلیم (شهر آشتی) هم وجود دارد) و میه به معنای آب است (همریشه با مآء عربی). پس اورمیه یا ارومیه بمعنی شهر آب است.

در دوران پهلوی به مناسبت پادشاهی رضاشاه پهلوی، به این دریاچه نام رضائیه داده



وجود اين درياچه با سواحل زيباي آن مي‌تواند يكي از محورهاي توسعه در منطقه باشد و با گسترش صنعت گردشگري به توسعه منطقه كمك كند و به ياري ساير بخشهاي توسعه‌اي بيايد.

 درياچه اروميه استعداد بسيار بالاي جذب گردشگر را به دليل تنوع زيستي، گياهي، جزاير و پرندگان مهاجرش دارد.

درياچه اروميه كه به عنوان پارك ملي و يكي از مهم‌ترين ذخيره‌گاههاي زيستي جهان به ثبت رسيده ‪ ۱۰۲‬جزيره بزرگ و كوچك را در خود جاي داده و شوري مناسب آن باعث شده كه محل زيست موجودي تك سلولي به نام آرتميا باشد كه خود اين موجود ارزش بالاي صادرات و ارزآوري را دارد.

آب شور اين درياچه و لجن ساحل آن نيز به تصريح بسياري از پزشكان متخصص خاصيت درماني دارد كه سرمايه‌گذاري بر روي آن نيز مي‌تواند در توسعه صنعت گردشگري موثر باشد

اهميت و ارزش پارك ملي :
- ارزش حفاظتي به جهت داشتن انواع گونه هاي حيات وحش
- ارزش حفاظتي به جهت داشتن انواع گونه هاي پوشش گياهي در سطح جزاير
- ايجاد تعادل طبيعي در منطقه آذربايجان
- ارزش توريستي ، تفريحي و اجتماعي
- داشتن عناويني بمانند : پارك ملي ، اندو ختگاه زيست سپهر و تالاب بين المللي
- ارزش طبي ( لجن درماني )
- ذخيره گاه زيست سپهر
- تالاب بين المللي ( ثبت شده در كنوانسيون رامسر )

مشخصات حوزه آبریز دریاچه ارومیه
وسعت حوزه : 51876 كيلومتر مربع
عمده ترين اجزاي تشكيل دهنده
تپه ها 21 0/0
نواحي كوهستاني 38 0/0
فلاتها و تراسهاي فوقاني 2/11 0/0
منابع آب دریاچه ارومیه
21 رودخانه دائمي و 7 رود خانه فصلي و 39 مسيل
چشمه هاي داخل درياچه
بارشهاي مستقيم باران و برف

ویژگیهای زیستی پارك ملي دریاچه ارومیه
WWF و IUCN قرار دارد - حوضه درياچه اروميه جزو تقسيم بندي هاي مركز تنوع گياهان.
در حوضه اكولوژيكي درياچه اروميه 546 گونه گياهي به ثبت رسيده است .
جوامع گياهي اصلي عبارتند از :
گياهان شور پسند ( Halophytic )
گياهان شن پسند ( pseammaphytic )
گياهان خشكي زي ( Xerophytic )
گياهان آب پسند ( Hydrophtic )
درياچه اروميه شامل انبوه فراواني از جلبك هاي سبز – آبي مي باشد .
توليد بالاي اين جلبكها اساس زنجيره غذايي را ايجاد مينمايد .
در حوزه اكولوژيكي درياچه اروميه ،27 گونه پستاندار ، 212 گونه پرنده ، 41 گونه خزنده ، 7 گونه دوزيست و 26 گونه ماهي وجود دارد .
درياچه اروميه زيستگاه زمستان گذراني گروههاي بزرگي از مرغان آبزي ( بويژه اردكها و مرغان دراز پا Waders ) مي باشد . علاوه بر اين بزرگترين كلنيهاي توليد مثلي فلامينگو در ايران و همچنين پليكان سفيد را پذيرا مي شود .
دو نوع از پستانداران در معرض نابودي به جزاير پارك ملي درياچه اروميه معرفي و در آنجا جمعيت آنها افزايش يافت . اين دو نوع پستاندار گوزن زرد ايراني Dama mesopotamica و قوچ و ميش Ovis orientalis gimelini مي باشد .
مهمترين بي مهره آبزي درياچه اروميه Artemia urmiana مي باشد كه يك گونه ميگوي بومي آب شور است . اين جانور از رده سخت پوستان بوده و تامين كننده غذاي بسياري از گونه هاي مهم پرندگان ( فلامينگو ) مي باشد در درياچه اروميه تعداد زيادي زيستگاه هاي آبي و خشكي وجود دارد . 17 سايت بحراني شامل خود درياچه بعضي زيستگاه هاي خشكي مهم و تالابهاي اطراف درياچه به عنوان مهمترين نواحي جهت مديريت حفاظتي و حمايتي مطرح شده اند .

گونه هاي در معرض تهديد پرندگان ثبت شده در حوزه اكولوژيكي درياچه اروميه(سال 1379 IUCN)
با كلان كوچك - اردك بلوطي - غاز پيشاني سفيد كوچك - خروس كولي دشتي - عروس غاز - ميش مرغ - اردك مرمري - متاي پاسرخ - اردك سرسفيد - دليجه كوچك

درياچه اروميه
آذربايجان‌ بزرگترين‌ درياچه‌ كشور يعني‌ درياچه‌ اروميه‌ را در قلب خود جاي‌ داده‌است‌. اين‌ درياچه‌ در ارتفاع‌ 1267 متري‌ از سطح‌ دريا واقع‌ شده‌ است‌. طول‌ آن‌ حدود 130 تا 140 كيلومتر وعرض‌ آن‌ بين‌ 15 تا 50 كيلومتر متغير است‌ و عمق‌ متوسط‌ درياچه‌ را 50 الي‌ 60 متر تخمين‌ زده‌اند. آب‌ درياچه‌اروميه‌ بي‌ نهايت‌ شور و ميزان‌ نمك‌ محلول‌ آن‌ دو برابر اقيانوس‌ها است‌ و به‌ همين‌ علت‌ نيز آب‌ آن‌ هيچوقت‌ يخ‌ نمي‌زند. لذا گردشگران مي‌توانند در گرماي تابستان تن خود را به شورترين درياچه جهان بسپارند.
از زمان‌هاي‌ قديم‌ آب‌ درياچه‌ اروميه‌ به‌ علت‌ املاحي‌ كه‌ در آن‌ محلول‌ است‌، مورد توجه‌ بيماران‌امراض‌ جلدي‌ و اطباء محل‌ بوده‌ است‌. گل‌هاي‌ طبي‌ در درمان‌ بيماري‌هاي‌ دردبندها، پي‌ها و ماهيچه‌ها (بر اثررماتيسم‌ يا عفونت‌) و بعضي‌ از بيماريهاي‌ زنانه‌ و نيز در درمان‌ ضربه‌هاي‌ وارده‌ به‌ استخوانها، بندها وقسمت‌هاي‌ نرم‌ اندام‌ مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرد.
فصل‌ آب‌ تني‌ معمولاً از اوايل‌ تير تا نيمه‌ دوم‌ مرداد طول ‌مي‌كشد و از اين‌ زمان‌ به‌ بعد آب‌ درياچه‌ سرد مي‌شود.

جزاير اروميه
درياچه‌ اروميه‌ جزاير و شبه‌ جزيره‌هاي‌ متعددي‌ دارد كه‌ از اهميت‌ توريستي‌ قابل‌ توجهي‌ برخوردارند. اين‌ درياچه‌ داراي‌ 102 جزيره‌ كوچك‌ و بزرگ‌ است‌ كه‌ اهم‌ آن‌ها عبارتند از: كبودان‌، اشك‌، اسپير و آرزو.
جزيره‌ كبودان‌: يكي‌ از بزرگترين‌ جزاير درياچه‌ اروميه‌، جزيره‌ كبودان‌ است‌ كه‌ يك‌ چشمه‌ و يك‌ قنات‌ كوچك ‌دارد. قسمت‌ اعظم‌ پوشش‌ گياهي‌ آن را علف‌هاي‌ كوتاه‌، درختان‌ پسته‌ وحشي‌، سرو كوهي‌، بادام‌ وحشي‌،شيرخشت‌ و گوجه‌ فرنگي‌ تشكيل‌ مي‌دهد. اين‌ جزيره‌ در شرق‌ اروميه‌ با وسعت‌ 3175 هكتار و در ارتفاع‌ 1521متري‌ قرار دارد. نوع‌ ساحل‌ آن‌ سنگي‌ و ماسه‌اي‌ است‌ و براي‌ شنا و ورزش‌هاي‌ آبي‌ امكانات‌ مناسبي‌ دارد. درجزيره‌ كبودان‌ هزاران‌ حيوان‌ از انواع‌ مختلف‌ زيست‌ مي‌كنند كه‌ عمده‌ترين‌ آنها قوچ‌ و ميش‌ مي‌باشد.
جزيره‌ اشك‌: اين‌ جزيره‌ با 2115 هكتار وسعت‌ در قسمت‌ جنوبي‌ كبودان‌ و در 40 كيلومتري‌ بندر گلمانخانه‌ قراردارد. اين‌ جزيره‌ يك‌ چشمه‌ آب‌ شيرين‌ دارد و يكي‌ از زيستگاههاي‌ پرندگان‌ بومي‌ و مهاجر از جمله‌ فلامينگو وتنجه‌ به‌ حساب‌ مي‌آيد. جزيره‌ اشك‌ از نظر پوشش‌ گياهي‌ شبيه‌ جزيره‌ كبودان‌ است‌ و گوزن‌ زرد ايراني‌ كه‌ يكي‌ از نادرترين‌ گوزن‌هاي‌ جهان‌ است‌ در آن‌ زندگي‌ مي‌كند.
جزاير اسپير: اين‌ جزيره‌ با 1151 هكتار وسعت‌ در غرب‌ كبودان‌ و در 27 كيلومتري‌ بندر گلمخانه‌ واقع‌ شده‌است‌. اين‌ جزيره‌ همه‌ ساله‌ پذيراي‌ پرندگاني‌ همچون‌ فلامينگو، پليكان‌ها، كاكايي‌ها و غازهاست‌. امكانات‌ وتاسيسات‌ جزيره‌ محدود به‌ يك‌ اسكله‌ مي‌باشد. جزاير كبودان‌، اشك‌، اسپير، آرزو و جزاير نه‌گانه‌ از امكانات‌مناسب‌ براي‌ شنا و ورزش‌هاي‌ آبي‌ برخوردار است‌.

نام جزایر

نام ۱۰۲ جزیره دریاچه ارومیه بدین شرح است:


آرزو، اشک، اسپیر، کبودان، شاهی (اسلامی)، اسپیرو، اسپیرک، آذین، مهر، مهران، مهرداد، برزو، برز، سیاوش، سیاه‌تپه، تنجه، تنجک، بن‌اشک، اشک‌سر، اشکو، چاک‌تپه، دی، ماغ، میدان، چشمه‌کنار، میانه، سامانی، آذر، سنگان، سنگو، تک، جوزار، جوین، جودره، سپید، بستور، زیرآبه، بهرام، گرز، اردشیر، ناهید، پنهان، شاهین، کنارک، زرتپه، خرسک، امید، گریوک، گرده، گیو، کَلسنگ، گلگون، آرام، پناه، کریوه، ناویان، زاغ، مشکین، سهران، پیشوا، کام، کامه، سروش، سرخ، شبدیز، ناخدا، کوچک‌تپه، توس، برزین، آرش، آتش، سیاه سنگ، کرکس، شورتپه، ناوی، نهفت، شوش‌تپه، ایران‌نژاد، شمشیران، مهدیس، کاکایی بالا، کاکایی میانه، کاکایی پایین، تخت، تختان، مرکید، کاوه، مهوار، نادید، کمان، زرکمان، زرکنک، نهان، برد، بردین، بردک، تیر، تشبال، سریجه، بن، کفچه‌نوک

دریاچه ارومیه با مینگین بارندگی سالانه ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیمتر و درجه حرارت متغیر از ۱۷ـ تا ۳۶ درجه سانتیگراد از سطح ازاد ۱۲۷۴ متر ارتفاع دارد.
اب دریاچه غلظت بسیار دارد که در نقاط مختلف و فصول گوناگون میزان املاحش متغیر و بطور متوسط حدود ۳۰۰ گرم در لیتر است.

در سال ۱۳۴۶ جزیره کبودان(قویون داغی) از طرف سازمان حفاظت محیط زیست حفاظت شده اعلام گشت.در سال ۱۳۵۴ بود که این جزیره ئ سایر جزایر موجود در اینمنطقه بجز جزیره اسلامی(شاهی)منطقه حفاظت شده دریاچه ارومیه اعلام و بعدا به پارک ملی تبدیل شد.

در پارک ۳۲۰۰ هکتاری جزیره کبودان که غیر مسکونی و زیستگاه انواع پستانداران وحشی مثل موش صحرایی ـ قوچ و میش و پلنگ است.

سیمای جزیره کبودان استپی و بخش هایی از این جزیره نیمه جنگلی بیشتر پسته وحشی همراه با درختچه های دیگر از جمله بادام وحشی ـ ارس کوهی ـ بادام کوهی ـ خوشک و گوجه وحشی و گیاهان گوناگونی چون دم اسبی ـ مرغ علف گوسفندی و جو وحشی از جمله گیاهان و درختان این جزیره است.

پرواز دسته جمعی فلامینگوها ـ پلیکان ها ـ تنجه ها و کاکایی ها در دریاچه ارومیه مناظر بدیعی در بهار و تابستان پدید می اورد.

از ویژگی های مهم این دریاچه وجود دو نوع محیط زیست متفاوت آبی وخاکی است.در محیط آبی جلبک و نوعی سخت پوست موسوم به آرتیمیا-اورمیانا زندگی می کنند. این سخت پوست غذای پرندگانی است که در جزایر دریاچه اورمیه تخم گذاری و زندگی می کنند.آب صاف و لجن های موجود در سواحل پست دریاچه (که به پخلم پوخه معروفند) و شن های داغ در سواحل برای معالجه بیماران پوستی و رماتیسمی مورد استفاده قرار می گیرد.




 

[ سه شنبه دوم شهریور 1389 ] [ 0 قبل از ظهر ] [ سجاد حكيم زاده ] [ ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

سلام دوستان
این ویلاگ تلاش درآن دارد تا گنجینه ای ازمناطق 4گانه محیط زیست ایران با دراختیار قرار دادن اطلاعات کافی درباره آن ها تهیه کند و نیاز های دانشجویان عزیز را برآورده کرده وهمینطور اطلاعات هموطنان عزیز را در مورد منابع طبیعی ایران افزون کند.

با تشکر
مدیر وبلاگ:
سجاد حکیم زاده
امکانات وب